Przysłowia aktualne

„Im pies mniej szczeka, tym bardziej gryzie.”
zwierzęta
„Im wyżej siedzisz, z tym większym hukiem zlecisz.”
sukces i porażka
„Idzie luty podkuj buty.”
kalendarzowe
„Jak pies je, to nie szczeka bo mu miska ucieka.”
zwierzęta
„Jak suka nie da, to pies nie weźmie.”
zwierzęta
„Stare buty najwygodniejsze.”
czas
„Adwokat niech głowę, a koń niech ma nogi.”
zwierzęta
„A kto z nami nie wypije – tego we dwa kije.”
konflikt i kara
„Albo rybki, albo akwarium.”
zwierzęta
„Apetyt rośnie w miarę jedzenia.”
jedzenie
„Atak jest najlepszą obroną.”
konflikt i kara
„Baba z wozu, koniom lżej.”
zwierzęta
„Bez Boga ani do proga.”
religia i obyczaje
„Bez matki nie ma chatki.”
rodzina
„Bezpiecznie jak u Pana Boga za piecem.”
religia i obyczaje
„Bez pracy nie ma kołaczy.”
praca
„Będą takie mrozy, że przymarznie cap do kozy.”
pogoda
„Biednemu zawsze wiatr w oczy.”
pogoda
„Bierz nogi za pas, póki jeszcze czas.”
czas
„Bliższa ciału koszula.”
zdrowie
„Bogatemu to i byk się ocieli.”
zwierzęta
„Bo pić trzeba umieć.”
alkohol i zabawa
„Brylant świeci i w popiele.”
pozory i wartość
„Budować zamki na lodzie.”
pogoda
„Bujać to las, ale nie nas!”
droga i podróż
„Burza w szklance wody.”
pogoda
„Być kulą u nogi.”
konflikt i kara
„Być pracowitym jak pszczoła.”
zwierzęta
„Cel uświęca środki.”
wybór i decyzje
„Chcesz być bogatym, bądź siedem lat świnią.”
zwierzęta
„Chcesz przyjaciela stracić? – Pieniędzy mu pożycz.”
pieniądze
„Chcesz się dowiedzieć prawdy o sobie, pokłóć się z przyjacielem.”
przyjaźń
„Chciwy dwa razy traci.”
sukces i porażka
„Nie głaskaj kota pod włos.”
zwierzęta
„Nie idź spać w gniewie, bo czy się obudzisz – nie wiesz.”
zdrowie
„Nie ilość – lecz jakość.”
pozory i wartość
„Niejeden rekin sobie życzy, by dorodna szprotka wiodła go na smyczy.”
ryby
„Nie jednemu psu Burek na imię.”
zwierzęta
„Nie każda głowa siwa mądra bywa.”
mądrość
„Nie kąsa się ręki, która karmi.”
ogólne
„Nie kijem go, to pałą.”
konflikt i kara
„Nie kładź palca między drzwi.”
dom
„Nie kracz, nie kracz, bo wykraczesz.”
ogólne
„Nie kupuj kota w worku.”
zwierzęta
„Stara miłość nie rdzewieje.”
miłość
„Starego psa nie nauczysz aportować.”
zwierzęta
„Starego wróbla na plewy nie złapiesz.”
zwierzęta
„Stare psisko dobre, jak leży pod płotem.”
zwierzęta
„Stare to są dobre: fortepian i skrzypce.”
czas
„Starość nie radość, młodość nie wieczność.”
czas
„Starość nie radość, śmierć nie wesele.”
czas
„Stary, a głupi.”
czas
„Stary, ale jary.”
czas
„Szczęście ciska ludźmi jak piłką.”
szczęście i los
„Szczęście człowieka psuje, nieszczęście hartuje.”
szczęście i los
„Szczęście czego mi nie dało, tego mi nie będzie brało.”
szczęście i los
„Szczęście dziś matką, a jutro może być macochą.”
rodzina
„Szczęście głupim sprzyja.”
głupota
„Szczęście gdy trafi na głupiego, wszystkim go czyni nieznośnego.”
głupota
„Ubogi żywi się jak może, a bogaty jako chce.”
pieniądze
„Ubogi mało ma przyjaciół.”
pieniądze
„Ubogi nie ma tego, owego, a bogacz łakomy wszystkiego.”
pieniądze
„Ubogi za psa u bogacza stoi.”
zwierzęta
„Ubogi jak mysz kościelna.”
zwierzęta
„Ubogiego zdanie: nie dba nikt na nie.”
pieniądze
„Ubogiemu dzieciątko, bogatemu cielątko.”
pieniądze
„Ubogiemu kawał chleba, to most do nieba.”
pieniądze
„Ubogiemu zawsze wiatr w oczy a droga pod górkę.”
pogoda
„Ubogiemu zawsze wiatr w oczy.”
pogoda
„Złapał kozak tatarzyna, a tatarzyn za łeb trzyma.”
ogólne
„Jeśli kraść, to miliony.”
prawda i kłamstwo
„I lwa łagodnością powoli ugłaskasz.”
zwierzęta
„Kto często jada łakocie, może się znaleźć w kłopocie.”
jedzenie
„Cudzymi rękami dobrze żar tylko grzebać.”
cudze i własne
„I kwaśne jabłko robak toczy.”
ogólne
„Im dalej w las, tym więcej drzew.”
droga i podróż
„Im dąb starszy, tym korzeń twardszy.”
czas
„Im kto mniej wart, tym wyżej głowę nosi.”
pozory i wartość
„Im kto więcej ma, tym więcej chce.”
wybór i decyzje
„Im mniej wiesz, tym spokojniej śpisz.”
zdrowie
„Dobra gospodyni – dom wesołym czyni.”
dom
„Dobra gospodyni ma i w komorze, i w skrzyni.”
dom
„Dobrane małżeństwo to raj na ziemi.”
rodzina
„Dobra psu i mucha kiedy głodny.”
zwierzęta
„Dobra rada – nie zawada.”
wybór i decyzje
„Dobre dziatki to skarb matki.”
pieniądze
„Dobre przy lepszym tanieje.”
ogólne
„Dobre wychowanie – wrócić rano na śniadanie.”
jedzenie
„Dobry chleb i z ości, jak się kto przepości.”
jedzenie
„Dobry początek to połowa roboty.”
praca
„Dobry zwyczaj – nie pożyczaj, jak oddaje, jeszcze łaje.”
cudze i własne
„Dobry zwyczaj – nie pożyczaj, jeszcze lepszy – nie oddawaj.”
cudze i własne
„Dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane.”
wybór i decyzje
„Dobrze się tam dzieje, gdzie dwóch orze, trzeci sieje.”
praca
„Dogadywali się jak gęś z prosięciem.”
zwierzęta
„Do grosza grosz, to się napełni trzos.”
pieniądze
„Doli swej koniem nie objedziesz.”
zwierzęta
„Do ludzi po naukę, do matki po koszulę.”
rodzina
„Do ludzi po rozum, do matki po serce.”
miłość
„Dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie.”
pogoda
„Do Rzymu przez Krym.”
droga i podróż
„Do wesela się zagoi.”
dom
„Drzeć z kimś koty.”
zwierzęta
„Drzewa umierają stojąc.”
śmierć i przemijanie
„Drzwi mogą być albo otwarte, albo zamknięte; trzeciej możliwości nie ma.”
dom
„Dwóch było głupich na świecie: jeden co dawał, drugi, co nie chciał brać.”
głupota
„Dzieci i ryby głosu nie mają.”
zwierzęta
„Dzisiaj żyjem, jutro gnijem.”
czas
„Dziś wesoło, jutro goło.”
czas
„O pieniądzach się nie mówi, pieniądze się ma.”
pieniądze
„Od piwa głowa się kiwa.”
ogólne
„Od wódki rozum krótki.”
mądrość
„Od przybytku głowa nie boli.”
ogólne
„Od Sasa do Lasa.”
droga i podróż
„Ogień i woda, dobrzy słudzy, lecz źli gospodarze.”
pogoda
„Oliwa sprawiedliwa, zawsze na wierzch wypływa.”
sprawiedliwość i prawo
„Leje jak z cebra.”
ogólne
„Lepiej «być», niż «mieć».”
ogólne
„Lepiej być pięknym i bogatym, niż brzydkim i biednym.”
pieniądze
„Lepiej byle jak siedzieć, niż dobrze stać.”
ogólne
„Lepiej dmuchać na zimne, niż się gorącym sparzyć.”
pogoda
„Lepiej dosadzić, niż przesadzić.”
ogólne
„Lepiej dźwigać, jak ścigać.”
ogólne
„Lepiej nie dolać, jak przelać.”
ogólne
„Lepiej nie dosolić, niż przesolić.”
ogólne
„Lepiej nie grzeszyć, niż do pokuty spieszyć.”
cierpliwość i pośpiech
„Lepiej nosić, niż prosić.”
ogólne
„Lepiej mieć co zdjąć niż nie mieć czego założyć.”
ogólne
„Lepiej późno, niż wcale.”
czas
„Lepiej się ukłonić głowie niż ogonowi.”
ogólne
„Lepiej ze swoimi płakać, niż z obcymi skakać.”
cudze i własne
„Lepiej zjeść i odchorować, niż się miałoby zmarnować.”
ogólne
„Lepiej z mądrym zgubić niż z głupim znaleźć.”
mądrość
„Lepiej zrozumieć mało, niż zrozumieć źle.”
ogólne
„Lepiej żałować, że się coś zrobiło, niż żałować, że się nic nie zrobiło.”
ogólne
„Lepiej żartować, niż chorować.”
zdrowie
„Lepiej że na głowie, niż w głowie łyso.”
ogólne
„Lepsza cnota, niż wóz złota.”
pieniądze
„Lepsza jedna panna niż cztery wdowy.”
kobiety i mężczyźni
„Lepsza u matki polewka niż u obcych marcepany.”
rodzina
„Lepsza byle jaka prawda, niż dobre kłamstwo.”
prawda i kłamstwo
„Lepsze dziś jajko, niż jutro kokosza.”
zwierzęta
„Lepsze jest wrogiem dobrego.”
przyjaźń
„Lepsze swoje na smole, niż czyje w rosole.”
jedzenie
„Lepszy chleb z solą z dobrą wolą, niż marcepan z niewolą.”
jedzenie
„Lepszy gram handlu, niż kilo roboty.”
praca
„Lepszy mądry wróg, niż głupi przyjaciel.”
przyjaźń
„Lepszy na wolności kąsek lada jaki, niźli w niewoli przysmaki.”
ogólne
„Lepszy rydz niż nic.”
ogólne
„Lepszy własny chleb, niż pożyczona bułka.”
jedzenie
„Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu.”
zwierzęta
„Lepszy wróbel w ręku, niż cietrzew na sęku.”
zwierzęta
„Lepszy żywy lis, niż martwy lew.”
zwierzęta
„Licho nie śpi.”
zdrowie
„Małe dzieci – mały kłopot, duże dzieci – duży kłopot.”
rodzina
„Masz babo placek.”
kobiety i mężczyźni
„Mądra matka dba o swe córki.”
rodzina
„Mądrej głowie dość dwie słowie.”
mądrość
„Mądrej głowy włos się nie trzyma.”
mądrość
„Mądry głupiemu zawsze ustępuje.”
mądrość
„Mądry Polak po szkodzie.”
mądrość
„Miłe złego początki.”
miłość
„Mokry deszczu się nie boi.”
pogoda
„Mowa jest srebrem, a milczenie złotem.”
pieniądze
„Mieć dwie lewe ręce.”
ogólne
„Miłość od pierwszego wejrzenia.”
miłość
„Mój dom jest moją twierdzą.”
dom
„Muru głową nie przebije, a morza nikt nie wypije.”
alkohol i zabawa
„Myślał indyk o niedzieli, a w sobotę łeb mu ścięli.”
mądrość
„Palec skaleczysz – cała ręka boli.”
ogólne
„Paluszek i główka to szkolna wymówka.”
ogólne
„Papier jest cierpliwy: wszystko przyjmie.”
charakter człowieka
„Pasuje jak piąte koło u wozu.”
ogólne
„Pasuje jak pięść do nosa.”
ogólne
„Pasuje jak garbaty do ściany.”
dom
„Pasuje jak kwiatek do kożucha.”
ogólne
„Pasuje jak wilk do pilnowania owiec.”
zwierzęta
„Pasuje jak świni siodło.”
zwierzęta
„Pasuje jak wół do karety.”
zwierzęta
„Patrzy jak cielę na malowane wrota.”
zwierzęta
„Patrzy jak sroka w gnat.”
zwierzęta
„Póki życia, póty nauki.”
mądrość
„Póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie.”
pogoda
„Pan każe – sługa musi.”
praca
„Pańskie oko konia tuczy.”
zwierzęta
„Pan Bóg nie rychliwy, ale sprawiedliwy.”
religia i obyczaje
„Pieniądze szczęścia nie dają.”
pieniądze
„Pierwej rozważ, potem odważ.”
charakter człowieka
„Pierwsze koty za płoty.”
zwierzęta
„Pierwsze pół życia żyjemy marzeniami, a drugie pół – wspomnieniami.”
śmierć i przemijanie
„Pierwsze śliwki – robaczywki.”
ogólne
„Pies ogrodnika; samemu nie zje i drugiemu nie da.”
zwierzęta
„Plotka wyleci wróblem, a powróci wołem.”
zwierzęta
„Po burzy zawsze słońce przychodzi.”
pogoda
„Pod latarnią najciemniej.”
ogólne
„Podłość ludzka nie ma granic.”
ogólne
„Podobni jak dzień do nocy.”
czas
„Podróże kształcą.”
droga i podróż
„Po karnawale – czas na gorzkie żale.”
czas
„Po każdej nocy wschodzi słońce.”
pogoda
„Pokorne cielę dwie matki ssie.”
zwierzęta
„Polak, Węgier dwa bratanki – i do szabli, i do szklanki.”
wojna i władza
„Polska cnota: każdemu otworzyć wrota.”
ogólne
„Porywać się z motyką na słońce.”
pogoda
„Postać anielska, dusza diabelska.”
ogólne
„Pośpiech jest wskazany tylko przy łapaniu pcheł.”
cierpliwość i pośpiech
„Pośpiech jest złym doradcą.”
cierpliwość i pośpiech
„Potrzebne jak dziura w moście.”
droga i podróż
„Potrzebne jak zającowi dzwonek na polowaniu.”
zwierzęta
„Po winie rozum w głowie ginie.”
mądrość
„Poznać łatwo w starości, jaki kto był w młodości.”
czas
„Poznać pana po cholewach.”
wojna i władza
„Poznać po mowie, co kto ma w głowie.”
język i mowa
„Poznasz głupiego po śmiechu jego.”
głupota
„Pozory często mylą.”
pozory i wartość
„Praca nie zając, nie ucieknie.”
zwierzęta
„Pracuj, a garb ci sam wyrośnie.”
praca
„Prawa są równie jako pajęczyna: wróbel się przeciśnie, a na muszkę wina.”
zwierzęta
„Prawda i cnota ginie od złota.”
pieniądze
„Prawda jak oliwa – zawsze na wierzch wypływa.”
prawda i kłamstwo
„Prawda w oczy kole.”
prawda i kłamstwo
„Prawda zawsze zwycięża.”
prawda i kłamstwo
„Prawdziwa cnota krytyk się nie boi.”
prawda i kłamstwo
„Prawdziwa wiedza to znajomość przyczyn.”
mądrość
„Prawdziwego przyjaciela poznaje się w biedzie.”
pieniądze
„Proste drzewo nie rzuca garbatego cienia.”
ogólne
„Prosty czy krzywy – każdy chce być szczęśliwy.”
szczęście i los
„Przepadło jak kamień w wodę.”
pogoda
„Przepisy są po to, aby je łamać.”
ogólne
„Przezorny – zawsze ubezpieczony.”
ostrożność
„Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli.”
ogólne
„Przyjaciela szukaj blisko, wroga daleko.”
przyjaźń
„Przyjaźń zawarta przy kieliszku wódki zwykle ma żywot krótki.”
przyjaźń
„Przyszła koza do woza.”
zwierzęta
„Przyszła kryska na Matyska.”
ogólne
„Punkt widzenia zależy od punktu siedzenia.”
ogólne
„Pycha i z nieba spycha.”
charakter człowieka
„Daj kurze grzędę, ona: „jeszcze wyżej siędę!””
zwierzęta
„Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda.”
zwierzęta
„Dasz pokój, masz pokój.”
ogólne
„Deszcze listopadowe budzą wiatry grudniowe.”
pogoda
„Dla chcącego nic trudnego.”
ogólne
„Dlatego dwie uszy, jeden język dano, iżby mniej mówiono, a więcej słuchano.”
język i mowa
„Długie włosy – krótki rozum.”
mądrość
„Kapelusik z piórami, a wszy wyłażą dziurami.”
ogólne
„Kapelusz sombrero, a w kieszeni zero.”
ogólne
„Karp – ryba, jeleń – zwierzyna.”
zwierzęta
„Kawałek chleba nie spadnie z nieba – pracą na niego zarobić trzeba.”
praca
„Każda broń palna raz do roku strzela sama.”
czas
„Każdy jest kowalem swego losu.”
praca
„Każdy kij ma dwa końce.”
konflikt i kara
„Każdy kogut na swych śmieciach śmielszy.”
zwierzęta
„Każdy ma to, na co sobie zasłużył.”
ogólne
„Kiedy Pan Bóg zamyka wszystkie drzwi, zawsze zostawia jakieś uchylone okno.”
religia i obyczaje
„Kląć jak szewc.”
praca
„Kłamstwo ma krótkie nogi.”
prawda i kłamstwo
„Kobiety płaczą przed ślubem, a mężczyźni po ślubie.”
kobiety i mężczyźni
„Kochanego ciała nigdy za wiele.”
miłość
„Kochanie gorzej jak więzienie: z więzienia wyzwolą, z kochania nie zdolą.”
miłość
„Kogo nie boli, temu powoli.”
czas
„Kogo Pan Bóg chce zgubić, temu najpierw rozum odbiera.”
mądrość
„Kogut myślał o niedzieli, a w sobotę łeb ucięli.”
zwierzęta
„Kombinuje jak koń pod górę.”
zwierzęta
„Komu w drogę, temu czas.”
czas
„Koniec języka za przewodnika.”
język i mowa
„Kowal zawinił, cygana powiesili.”
praca
„Kruk krukowi oka nie wykole.”
zwierzęta
„Krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje.”
zwierzęta
„Krzykiem skrzypiec nie nastroisz.”
ogólne
„Kto chleba nie chce, nie wart i kołacza.”
jedzenie
„Kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera.”
ogólne
„Kto do ciebie z kamieniem – ty do niego z chlebem.”
jedzenie
„Kto gardzi chlebem, nie będzie miał i bułki.”
jedzenie
„Kto nigdy głodu nie czuje, temu i nie smakuje.”
bieda
„Kto nie ma nic, nie ma nic do stracenia.”
ogólne
„Kto nie pracuje ten nie je.”
praca
„Kto nie winien – ten się bać nie powinien, kto nabroił – niech się boi.”
sprawiedliwość i prawo
„Kto ma pszczoły ten ma miód, kto ma dzieci ten ma smród.”
zwierzęta
„Kto ma złota worek, przed tym wszystkie drzwi otworem.”
pieniądze
„Kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie.”
wojna i władza
„Kto nie skropił chleba łzami/potem, nie będzie miał apetytu.”
praca
„Kto pierwszy ten lepszy.”
ogólne
„Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada.”
ogólne
„Kto po wódce wylewny, u tego sekret niepewny.”
ostrożność
„Kto pyta, ten nie błądzi.”
język i mowa
„Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje.”
czas
„Kto rano wstaje, ten jest niewyspany.”
czas
„Kto sieje wiatr, ten zbiera burze.”
pogoda
„Kto się buduje, procesuje i leczy, tego bieda ćwiczy.”
pieniądze
„Kto się ceni, ten się leni.”
charakter człowieka
„Kto się czubi, ten się lubi.”
ogólne
„Kto się mądrzejszym czuje, ten głupszemu ustępuje.”
mądrość
„Kto się przerzuci z wódki na mleko, nie pociągnie daleko.”
jedzenie
„Kto skończył siew, może spać do żniw.”
praca
„Kto wysoko lata, ten nisko siada.”
ogólne
„Kto występnym przebacza, ten niewinnych będzie karał.”
sprawiedliwość i prawo
„Kto zakosztuje dobrego, nie patrzy na biedniejszego.”
pieniądze
„Kto ze sobą nosi, nikogo nie prosi.”
ogólne
„Kto ziarno sieje, ten przed burzą zwieje.”
pogoda
„Kuj żelazo póki gorące.”
praca
„Konia kują, żaba nogę podstawia.”
zwierzęta
„Choćby koza biała – byle posag miała.”
zwierzęta
„Choćbyś miał złota skrzynie, śmierci się nie wywiniesz.”
pieniądze
„Choćbyś uciekał przez góry, las – śmierć do ciebie zdąży na czas.”
czas
„Choćbyś ukuł ze stali, i tak ci czas obali.”
czas
„Chodź chlebie, zjem ciebie.”
jedzenie
„Chrzest polewaj wodą, wesele – wódką, a pogrzeb – płakaniem.”
pogoda
„Ciemnota – gorsza od zbrodni.”
głupota
„Ciemny jak tabaka w rogu.”
ogólne
„Cierp ciało – skoroś chciało!”
zdrowie
„Ciężko dźwigać, żal porzucić.”
ogólne
„Cisza jak makiem zasiał.”
ogólne
„Co bardziej dokuczy, to rychlej nauczy.”
mądrość
„Co cię nie zabije, to cię wzmocni.”
konflikt i kara
„Co dokuczy, to nauczy.”
mądrość
„Co dwie głowy, to nie jedna.”
ogólne
„Co głowa to rozum.”
mądrość
„Co głupiemu po koronkach, skoro mówi, że to same dziury.”
głupota
„Co godzina, to nowina.”
czas
„Co jeden głupi kupi, to dziesięciu mądrych nie sprzeda.”
praca
„Co jeden polepszy, to drugi popieprzy.”
ogólne
„Co jeden rok płaci, to drugi rok traci.”
praca
„Co jednemu swawola, to drugiemu niewola.”
ogólne
„Co komu pisane, to go nie minie.”
ogólne
„Co kraj to obyczaj.”
ogólne
„Co łysemu po grzebieniu!?”
ogólne
„Co ma piernik do wiatraka?”
ogólne
„Co ma wisieć, nie utonie.”
ogólne
„Co nagle, to po diable.”
religia i obyczaje
„Co nie siłą, to rozumem.”
mądrość
„Co Polak to zdanie.”
ogólne
„Co powiesz w sekrecie, to wiedzą w całym powiecie.”
mądrość
„Co rok – prorok.”
czas
„Co się nie najesz, to się i nie naliżesz.”
ogólne
„Co się odwlecze to nie uciecze.”
ogólne
„Co się stało, to się nie odstanie.”
ogólne
„Co się źle zaczyna, to się dobrze kończy.”
ogólne
„Co wieś, to inna pieśń.”
ogólne
„Co w sercu, to na widelcu.”
miłość
„Co z oczu, to z serca.”
miłość
„Co za dużo to niezdrowo.”
ogólne
„Co zaszkodziło, to nauczyło.”
mądrość
„Cóż po tytule, gdy pusto w szkatule.”
ogólne
„Cymbał – im puściejszy w środku – tym głośniej dzwoni.”
głupota
„Czapka na uchu, a wesz na brzuchu.”
zdrowie
„Czego się nauczymy, tego nam nikt nie wydrze.”
mądrość
„Czego nie można zmienić, to trzeba polubić.”
ogólne
„Czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal.”
miłość
„Czekaj tatka latka, a kobyłę wilcy zjedzą.”
zwierzęta
„Człek zdechnie, a robota zostanie.”
praca
„Człowiek myśli – pan Bóg kreśli.”
mądrość
„Człowiekowi w życiu nie potrzeba więcej: serce do kochania, rozum do myślenia i do pracy ręce.”
praca
„Człowiek uczy się całe życie, a głupi umiera.”
mądrość
„Czuć się jak ryba w wodzie.”
pogoda
„Czyja kosa pierwsza, tego miedza szersza.”
praca
„Czyj nasiew tego plon.”
praca
„Czyja rola, tego wola.”
ogólne
„Czym chata bogata tym gościom rada.”
pieniądze
„Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci.”
czas
„Czy się stoi, czy się leży – jakaś forsa się należy.”
pieniądze
„Czy to z góry, czy pod górę – furman patrzy w końską dziurę.”
koń
„Gadać z nim – to jak plewy młócić.”
praca
„Gadał dziad do obrazu, a obraz doń ani razu.”
język i mowa
„Gdy jeleń wejdzie w moją puszczę, to jeleń mój.”
zwierzęta
„Gdy kota nie ma, myszy harcują.”
zwierzęta
„Gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy.”
religia i obyczaje
„Gdy w adwencie szadź na drzewach się pokazuje, to rok urodzajny nam zwiastuje.”
kalendarzowe
„Gdy Zielona Matka deszcz przynosi, to zwykle na Narodzenie Matki rosi.”
kalendarzowe
„Gdzie cienko, tam się rwie.”
ogólne
„Gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą.”
ogólne
„Gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta.”
konflikt i kara
„Gdzie Słowianin, tam i pieśni.”
ogólne
„Gdyby ciocia miała wąsy, byłaby wujaszkiem.”
rodzina
„Gdyby babcia miała wąsy, to by była dziadkiem.”
rodzina
„Gdyby babcia miała drucik, to by było radio.”
rodzina
„Gdyby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała.”
zwierzęta
„Gdy na Gromniczną roztaje, rzadkie będą urodzaje.”
kalendarzowe
„Gdzie cztery nianie, tam dziecko bez nosa.”
rodzina
„Gdzie dwóch Polaków, tam trzy zdania.”
ogólne
„Gdzie dwóch Polaków, tam trzy opinie.”
ogólne
„Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle.”
kobiety i mężczyźni
„Gdzie głupia rada, tam zwada.”
głupota
„Gdzie jest miód, tam będą i pszczoły, gdzie piękna dziewczyna, tam będą i chłopcy.”
zwierzęta
„Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść.”
jedzenie
„Gdzie praca, pilność na straży, tam się bieda wejść nie waży.”
praca
„Gdzie Rzym, a gdzie Krym.”
droga i podróż
„Gdzie siła włada – rozumu "nie nada".”
mądrość
„Gdzie zgoda, tam i siła.”
przyjaźń
„Głodnemu chleb na myśli.”
bieda
„Głodno, chłodno i do domu daleko.”
dom
„Głodny jak młynarska kura.”
zwierzęta
„Głodny kija się nie boi.”
bieda
„Głos ludu głosem Boga.”
religia i obyczaje
„Głowa jak u śledzia, nogi jak u niedźwiedzia.”
zwierzęta
„Głowa pusta jak kapusta.”
jedzenie
„Głowa wielka, a rozumu mało.”
mądrość
„Głową muru nie przebije.”
ogólne
„Głód – najlepszy kucharz.”
bieda
„Głupi, kiedy milczy, za mądrego ujdzie.”
mądrość
„Głupi ma zawsze szczęście.”
głupota
„Głupich nie sieją, sami się rodzą.”
praca
„Głupota ludzka nie ma granic.”
głupota
„Gorzkie lekarstwo słodko leczy.”
zdrowie
„Gość i ryba trzeciego dnia cuchnie.”
zwierzęta
„Gość nie w porę gorszy Tatarzyna.”
ogólne
„Gość w dom – Bóg w dom.”
religia i obyczaje
„Góra urodziła mysz.”
zwierzęta
„Góra z górą się nie zejdzie, a człowiek z człowiekiem – zawsze.”
ogólne
„Grosz do grosza, a będzie kokosza.”
zwierzęta
„Grosz własną pracą zarobiony więcej wart, niż darowane miliony.”
praca
„Groźniejsze jest wojsko jeleni przy lwie hetmanie niż wojsko lwów przy hetmanie jeleniu.”
zwierzęta
„Grzej się, Ewka, kiedy się palą drewka.”
ogólne
„Hulaj dusza, piekła nie ma.”
ogólne
„Hulaj duszo pókiś młoda.”
czas
„Jaka matka, taka natka.”
rodzina
„Jajko mądrzejsze od kury.”
zwierzęta
„Jaka głowa, taka mowa.”
język i mowa
„Jaka praca, taka płaca.”
praca
„Jaka ziemia, taka góra, jaka matka, taka córa.”
rodzina
„Jak cię widzą, tak cię piszą.”
ogólne
„Jakie drzewo, taki klin, jaki ojciec, taki syn.”
rodzina
„Jakie jabłko, taka skórka, jaka matka, taka córka.”
rodzina
„Jakie pytanie, taka odpowiedź.”
język i mowa
„Jakie życie, taka śmierć.”
śmierć i przemijanie
„Jak kamień w wodę.”
pogoda
„Jak krew w piach.”
ogólne
„Jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie.”
religia i obyczaje
„Jak masz cug, a nie masz ciągu – popij czystej... z wodociągu.”
alkohol i zabawa
„Jak się cenisz, tak cię cenią.”
ogólne
„Jak się chce psa uderzyć, kij się znajdzie.”
zwierzęta
„Jak się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy.”
religia i obyczaje
„Jak się nie ma co się lubi, to się lubi co się ma.”
ogólne
„Jak się powiedziało "a" pora powiedzieć "b".”
ogólne
„Jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz.”
zdrowie
„Jak spadać – to z dobrego konia.”
zwierzęta
„Jak trwoga, to do Boga.”
religia i obyczaje
„Jak ty komu, tak on tobie.”
ogólne
„Jak za króla Sasa. Jedz, pij i popuszczaj pasa.”
jedzenie
„Jaka marchew, taka nać – taka córka jaka mać, jakie drzewo, taki klin – jaki ojciec, taki syn.”
rodzina
„Jeden byka doi, drugi sito podstawia!”
zwierzęta
„Jedna jaskółka wiosny nie czyni.”
kalendarzowe
„Jednym uchem wchodzi, a drugim wychodzi.”
ogólne
„Jeszcze się taki nie urodził, co by każdemu dogodził.”
ogólne
„Jeśli nie potrafisz, nie pchaj się na afisz.”
ogólne
„Jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one.”
ogólne
„Ładna buzia to połowa posagu.”
pieniądze
„Ładnemu we wszystkim ładnie.”
pozory i wartość
„Ładny kwiatek krótko przy drodze stoi.”
pozory i wartość
„Łagodność uśmierza ból.”
zdrowie
„Łagodność wszystkiego dokaże.”
ogólne
„Łaska pańska na pstrym koniu chadza.”
zwierzęta
„Łatwiej brać niż dać.”
ogólne
„Łatwiej coś zganić niż zrobić.”
ogólne
„Łatwiej kołek obcinkować niż go później pogrubasić.”
czas
„Łatwiej komu radzić niż dopomóc.”
wybór i decyzje
„Łatwiej nauczyć się kląć niż czytać.”
mądrość
„Łatwiej obiecać niż dotrzymać.”
ogólne
„Łatwiej pałac skrytykować, niż psu budę postawić.”
zwierzęta
„Łatwiej popsuć niż naprawić.”
ogólne
„Łatwiej słuchać niż rozkazywać.”
ogólne
„Łatwiej sto pcheł upilnować niż jednej dziewczyny.”
kobiety i mężczyźni
„Łatwiej wojnę zacząć niż ją skończyć.”
wojna i władza
„Łatwiej z góry jak pod górę.”
ogólne
„Łatwiej zranić niż leczyć.”
ogólne
„Łatwo być hojnym z cudzego.”
charakter człowieka
„Łatwo cudzym szafować.”
cudze i własne
„Łatwo przyszło – łatwo poszło.”
droga i podróż
„Łatwowierność rodzi oszustów.”
prawda i kłamstwo
„Łyżka dziegciu beczkę miodu zepsuje.”
jedzenie
„Na bezrybiu i rak ryba.”
zwierzęta
„Na frasunek dobry trunek.”
alkohol i zabawa
„Na głupiej głowie i włos się nie utrzyma.”
głupota
„Na języku miód, a w sercu lód.”
pogoda
„Na koniu jedzie, a konia nie widzi.”
zwierzęta
„Na Nowy Rok pogoda – będzie w polu uroda, na Nowy Rok pluta – będzie w polu pokuta.”
pogoda
„Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok.”
czas
„Na pieniądzach świat nie stoi.”
pieniądze
„Na pochyłe drzewo każda koza wlezie.”
zwierzęta
„Na to daje gębie papać, by umiała dobrze kłapać.”
ogólne
„Na to ma kowal kleszcze, żeby sobie rąk nie sparzyć.”
praca
„Na złodzieju czapka gore.”
prawda i kłamstwo
„Nadgorliwość gorsza od faszyzmu.”
ogólne
„Nadzieja – matką głupich.”
rodzina
„Nadzieja umiera ostatnia.”
szczęście i los
„Najgorzej, jak komu woda sodowa uderzy do głowy.”
pogoda
„Najlepsze mienie – czyste sumienie.”
prawda i kłamstwo
„Najpierw klęczy, prosi, szlocha, potem krzyczy: dość, wynocha!”
ogólne
„Natura ciągnie wilka do lasu.”
zwierzęta
„Nauka nie poszła w las.”
mądrość
„Nawet mistrzowi nie zaszkodzi nauka.”
mądrość
„Ni brat, ni swat.”
rodzina
„Ni do rady, ni do zwady.”
wybór i decyzje
„Ni do szabli, ni do kądzieli.”
wojna i władza
„Ni pies, ni wydra.”
zwierzęta
„Ni prośbą, ni groźbą.”
konflikt i kara
„Ni przypiął, ni przyłatał.”
ogólne
„Ni przypiął, ni wypiął.”
ogólne
„Ni to pies, ni wydra, coś na kształt świdra.”
zwierzęta
„Ni to pies, ni zając.”
zwierzęta
„Ni widu, ni słychu.”
ogólne
„Ni w pięć, ni w dziewięć.”
ogólne
„Ni zdolności, ni ochoty.”
wybór i decyzje
„Ni z gruszki, ni z pietruszki.”
jedzenie
„Nic mu nie będzie, bo głupi.”
głupota
„Nic tak dobrze nie przenika jak gorzałka do przełyka.”
alkohol i zabawa
„Nie bądź w gorącej wodzie kąpany.”
pogoda
„Nie budź licha, kiedy śpi.”
zdrowie
„Nie chce góra przyjść do Mahometa, musi Mahomet przyjść do góry.”
religia i obyczaje
„Niech to będzie kłak, czy wełna – byle była kiszka pełna.”
ogólne
„Nie chwal dnia przed zachodem słońca.”
pogoda
„Nie czas żałować róż, gdy płoną lasy.”
czas
„Nie człowiek życie wymyślił, ale takim je zastał.”
śmierć i przemijanie
„Nie czyń bliźniemu, co tobie niemiłe.”
ogólne
„Niedaleko pada jabłko od jabłoni.”
ogólne
„Nie dla pieniędzy się żyje, lecz za nie.”
pieniądze
„Nie dla psa kiełbasa, nie dla kota spyrka.”
zwierzęta
„Nie dla psa kiełbasa, nie dla prosiąt miód.”
zwierzęta
„Nie dolewaj oliwy do ognia.”
ogólne
„Nie dziel skóry na niedźwiedziu.”
zwierzęta
„Nie ma głupich pytań, są tylko głupie odpowiedzi.”
głupota
„Nie masz cwaniaka nad Warszawiaka.”
ogólne
„Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.”
ogólne
„Nie ma dymu bez ognia.”
ogólne
„Nie ma miłości bez zazdrości.”
miłość
„Nie ma róży bez kolców.”
ogólne
„Nie ma reguły bez wyjątku.”
sprawiedliwość i prawo
„Nie ma to, jak we własnym domu.”
dom
„Nie masz na upór lekarstwa.”
zdrowie
„Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię.”
zwierzęta
„Nie można dwom panom służyć.”
praca
„Nie mów, co myślisz – myśl, co mówisz.”
mądrość
„Nie mów hop, póki nie przeskoczysz.”
język i mowa
„Nie mów nikomu, co się dzieje w domu.”
dom
„Nie mów nikomu, co tobie niemiłe.”
język i mowa
„Nie mów o nikim, nie będą o tobie.”
język i mowa
„Nie na to żyjemy, byśmy jedli i pili, lecz na to pijem i jemy, abyśmy żyli.”
jedzenie
„Nie odkładaj na jutro tego, co masz zrobić dziś.”
czas
„Nie od razu Kraków zbudowano.”
ogólne
„Nie pluj w studnię, bo może ci przyjść kiedyś czerpać z niej wodę.”
pogoda
„Nie po to głowa, by na niej czapkę nosić.”
ogólne
„Nie pożyczaj, zły obyczaj.”
cudze i własne
„Nie pożyczywszy – na tydzień gniewu, pożyczywszy – na cały rok.”
czas
„Nie pomoże mydło, ani malowidło, ani studnia wody, jak nie ma urody.”
pogoda
„Nie pomoże puder, róż, kiedy gęba stara już.”
czas
„Nie pomoże uczoność, ani nieskończoność, ani fura sprzętu, jak nie ma talentu.”
ogólne
„Nie przebieraj panno, żebyś nie przebrała, żebyś za kanarka wróbla nie dostała.”
zwierzęta
„Nie przesadza się starych drzew.”
czas
„Nie rozdzielaj włosa na czworo.”
ogólne
„Nie rozdzielaj zapałki na czworo.”
ogólne
„Nie rzucaj pereł między wieprze.”
zwierzęta
„Nie rzucaj słów na wiatr.”
pogoda
„Nie samym chlebem człowiek żyje.”
jedzenie
„Nie sądź, a nie będziesz sądzony.”
sprawiedliwość i prawo
„Nie szata zdobi człowieka.”
pozory i wartość
„Nie szata zdobi człowieka, lecz człowiek szatę.”
pozory i wartość
„Nieszczęścia chodzą parami.”
szczęście i los
„Nie śmiej się, dziadku, z czyjegoś wypadku – dziadek się śmiał i to samo miał.”
rodzina
„Nie taki diabeł straszny, jak go malują.”
religia i obyczaje
„Nie to ładne, co piękne, ale co się komu podoba.”
pozory i wartość
„Nie ucz księdza pacierza.”
mądrość
„Nie ucz matki jak się dzieci robi.”
praca
„Nie ucz ojca dzieci robić.”
praca
„Nie udawaj Greka.”
ogólne
„Nie warto płakać nad rozlanym mlekiem.”
jedzenie
„Nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki.”
ogólne
„Nie wie głowa co język bełkocze.”
język i mowa
„Nie wierz nigdy mężczyźnie, to słodki cukierek maczany w truciźnie.”
jedzenie
„Nie wsadzaj nosa do cudzego prosa.”
cudze i własne
„Nie wszystko da się kupić za pieniądze.”
pieniądze
„Nie wszystko się godzi, co wolno.”
ogólne
„Nie wszystko złoto, co się świeci.”
pieniądze
„Nie wścibiaj nosa, gdzieś nie dał grosza.”
pieniądze
„Nie wtykaj kija w mrowisko.”
konflikt i kara
„Nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy.”
ogólne
„Nie wychylaj nosa, to ci go nie przytrą.”
ogólne
„Nie wykręcaj kota ogonem.”
zwierzęta
„Nie wywołuj wilka z lasu.”
zwierzęta
„Nie zabija się kury znoszącej złote jajka.”
zwierzęta
„Nie z jednego pieca jadł chleb.”
jedzenie
„Nie zmienia się koni podczas przeprawy przez rzekę.”
zwierzęta
„Nie życz złego nikomu, byś tego nie zastał w domu.”
dom
„Nigdy nie jest tak źle, żeby nie mogło być gorzej, ani tak dobrze, żeby nie mogło być lepiej.”
ogólne
„Nigdy nie mów "nigdy".”
język i mowa
„Nigdy nie należy palić za sobą wszystkich mostów.”
droga i podróż
„Nigdy nie pluj pod wiatr.”
pogoda
„Nikt nie jest dobrym sędzią w swojej własnej sprawie.”
wojna i władza
„Nikt nie jest prorokiem między swymi.”
ogólne
„Nikt nie odgadnie, co u kogo w sercu na dnie.”
miłość
„Nikt się mądrym nie rodzi, ale staje.”
mądrość
„Nosić drzewo do lasu.”
droga i podróż
„Nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka.”
zwierzęta
„Nowa miotła lepiej zamiata.”
ogólne
„Nowego kłamstwa słucha się chętniej, niż starej prawdy.”
czas
„Nowy Rok pogodny – zbiór będzie dogodny.”
czas
„Nudne jak flaki z olejem.”
ogólne
„Nudy na pudy.”
ogólne
„Rób a rób, zarobisz na grób.”
praca
„Ranne wstawanie i wczesna żeniaczka jeszcze nikomu nie zaszkodziły.”
ogólne
„Raz na wozie, raz pod wozem.”
ogólne
„Ręka rękę myje.”
ogólne
„Reguła prosta, że aż osłupia: kto się wymądrza ten się wygłupia.”
głupota
„Lwa z pazura poznać.”
zwierzęta
„Lwiątko, choć młodziuchne, paznokietki ma.”
zwierzęta
„Lwa pieski mogą obudzić, ale ukąsić żaden nie śmie.”
zwierzęta
„Nie trzeba śpiącego lwa budzić.”
zwierzęta
„Jeszcze się nie ruszył, już pończochy suszył.”
ogólne
„Kto się ruszy, tego za uszy, kto się porwie, tego po łbie.”
ogólne
„Sam sobie powiedział, i sam się uśmiał.”
ogólne
„Sam sobie sterem, żeglarzem, okrętem.”
ogólne
„Samotnemu cały świat pustynią.”
ogólne
„Samotny jak kołek w płocie.”
ogólne
„Sen mara – Bóg wiara.”
zdrowie
„Siła złego na jednego.”
ogólne
„Siedzieć cicho jak mysz pod miotłą.”
zwierzęta
„Siejesz wiatr – zbierasz burze.”
pogoda
„Skąpy dwa razy traci.”
charakter człowieka
„Chytry dwa razy traci.”
charakter człowieka
„Skleroza nie choroba tylko nogi bolą.”
zdrowie
„Skoro jest tak dobrze, to dlaczego jest tak źle?”
ogólne
„Słońce i woda zawsze zdrowia doda.”
pogoda
„Słońcu i miłości nigdy się w oczy nie patrzy.”
pogoda
„Słowo się rzekło, kobyłka u płota.”
zwierzęta
„Słówko wyleci wróblem, a powróci wołem.”
zwierzęta
„Słuchaj uchem, a nie brzuchem.”
zdrowie
„Sport to zdrowie.”
zdrowie
„Sposób na zdrowie człeka – od lekarzy z daleka.”
zdrowie
„Sprawiedliwość bez dobroci okrucieństwem jest.”
sprawiedliwość i prawo
„Sprzedać się za miskę soczewicy.”
praca
„Stoi jak wół na granicy.”
zwierzęta
„Strach ma wielkie oczy.”
charakter człowieka
„Strachy na Lachy.”
charakter człowieka
„Stroić się w cudze piórka.”
cudze i własne
„Strzeżonego pan Bóg strzeże.”
religia i obyczaje
„Strzeż się psa milczącego i spokojnej wody.”
pogoda
„Swoje brudy trzeba prać w domu.”
dom
„Swojego nie puszczaj, po cudze nie sięgaj.”
cudze i własne
„Syty głodnego nie zrozumie.”
bieda
„Szaleć jak pies spuszczony z łańcucha.”
zwierzęta
„Szczenięcej miłości wątek – pieskiego życia początek.”
miłość
„Szczęściarzowi nawet wół się ocieli.”
zwierzęta
„Szczęśliwi czasu nie liczą.”
czas
„Szewc bez butów chodzi.”
praca
„Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie jako smakujesz – aż się popsujesz.”
zdrowie
„Szukajcie, a znajdziecie.”
ogólne
„Szukać igły w stogu siana.”
ogólne
„Szybka decyzja to połowa zwycięstwa.”
wybór i decyzje
„Ściany mają uszy.”
dom
„Ślepy afekt i pamięć z człowieka wywlecze.”
ogólne
„Ślusarz zawinił, a kowala powiesili.”
praca
„Śmiałby się człowiek dookoła głowy żeby nie uszy.”
ogólne
„Śmiech to zdrowie.”
zdrowie
„Śmieje się jak głupi do sera.”
głupota
„Śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację daj wrogowi.”
przyjaźń
„Śpiesz się powoli.”
czas
„Świnia się nie myje – i żyje.”
zwierzęta
„Tak krawiec kraje, jak mu materii staje.”
praca
„Tanie mięso psy jedzą.”
zwierzęta
„Tanie kupisz, psom wyrzucisz.”
zwierzęta
„Temu czapkują, przy kim pieniądz czują.”
pieniądze
„Ten się nie myli, kto nic nie robi.”
praca
„Ten się śmieje, kto się śmieje ostatni.”
ogólne
„Tłumaczyć z polskiego na nasze.”
ogólne
„Tonący brzytwy się chwyta.”
ostrożność
„Trafić z deszczu pod rynnę.”
pogoda
„Trafiła kosa na kamień.”
praca
„Trafiło się ślepej kurze ziarno.”
zwierzęta
„Trud człowieczy czas niweczy.”
praca
„Trzej najlepsi lekarze: dr Spokój, dr Dieta i dr Humor.”
zdrowie
„Tu goli – i tam strzyże.”
ogólne
„Tu leży pies pogrzebany.”
zwierzęta
„Tylko głupiec dyskutuje z końskim zadem.”
głupota
„Tylko krowa zdania nie zmienia.”
zwierzęta
„Tylko trzewik wie, że pończocha dziurawa.”
mądrość
„U wdowy chleb gotowy.”
jedzenie
„U skąpego zawsze po obiedzie.”
jedzenie
„Ubóstwo cnoty nie traci.”
pieniądze
„Ubóstwo nie hańbi.”
pieniądze
„Ubóstwo nie jest ohydą.”
pieniądze
„Ubóstwo nikogo nie krzywdzi.”
pieniądze
„Ubóstwo uczciwe nie bywa wstydliwe.”
pieniądze
„Ubrał się, jak dudek w pawie pióra.”
ogólne
„Ucieczka jest zawsze haniebna, ale czasem zbawienna.”
ogólne
„Ucieczka winnym czyni.”
sprawiedliwość i prawo
„Ucieka świńskim truchtem.”
ogólne
„Ucieka, aż się za nim kurzy.”
ogólne
„Ucieka, jak od zgniłego psa.”
zwierzęta
„Ucieka, jak pies oparzony.”
zwierzęta
„Ucieka, jak przed zbrojnymi goły.”
bieda
„Ucieka, jak zając przed chartem.”
zwierzęta
„Uciekającego i bojaźliwy goni.”
charakter człowieka
„Uciekać nie ładnie, ale pożytecznie.”
ogólne
„Ucz się, ucz, bo nauka to do potęgi klucz.”
mądrość
„Uczący drugich sam się uczy.”
mądrość
„Uczepił się, jak pchła kożucha.”
ogólne
„Uczepił się, jak rzep psiego ogona.”
pies
„Uczonego zawsze kochają, nieuczonym wszędzie pogardzają.”
miłość
„Uderz w stół, a nożyce się odezwą.”
dom
„Umarłego płaczem nie wskrzesi.”
śmierć i przemijanie
„Umiesz liczyć, licz na siebie.”
ogólne
„Upartego i kijem nie przekona.”
charakter człowieka
„Upił się jak bąk.”
alkohol i zabawa
„Upił się jak świnia.”
zwierzęta
„Uroda rzecz nietrwała.”
śmierć i przemijanie
„Urodził się – ochrzcili, podrósł – ożenili, umarł – pochowali i na grobie napisali, że był błazen.”
głupota
„Uszom prędzej można dogodzić, niż oczom.”
ogólne
„W dnie kieliszka wszystko znika.”
czas
„Widać po słowie co u kogo w głowie.”
język i mowa
„Wiedzą sąsiedzi, jak kto siedzi.”
mądrość
„Wielki jak brzoza, a głupi jak koza.”
zwierzęta
„W marcu jak w garncu.”
kalendarzowe
„W piątek zły początek.”
ogólne
„W starym piecu diabeł pali.”
czas
„Wstyd bardziej niż plaga boli.”
ogólne
„Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.”
dom
„Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma.”
ogólne
„Wszystko dobre, co się dobrze kończy.”
ogólne
„Wszystko ma swój koniec.”
ogólne
„Wszystko, co dobre, szybko się kończy.”
cierpliwość i pośpiech
„W tym największy jest ambaras, żeby dwoje chciało na raz.”
wybór i decyzje
„Wybiera się, jak sójka za morze.”
zwierzęta
„Wysoki do nieba, a głupi jak trzeba.”
głupota
„Wysoki jak brzoza, a głupi jak koza.”
zwierzęta
„Wysoki jak topola, a głupi jak fasola.”
jedzenie
„Wyszło szydło z worka.”
ogólne
„Wyśpisz się po śmierci.”
zdrowie
„W zdrowym ciele zdrowy duch.”
zdrowie
„Za Augusta ziemia pusta.”
ogólne
„Za dukata brat sprzeda brata.”
praca
„Za mundurem panny sznurem.”
kobiety i mężczyźni
„Zapomniał wół, jak cielęciem był.”
zwierzęta
„Z armatą na muchę.”
zwierzęta
„Zbój zbója pogoni.”
ogólne
„Z deszczu pod rynnę.”
pogoda
„Z dużej chmury mały deszcz.”
pogoda
„Z dzieła poznaje się człowieka.”
ogólne
„Zgoda buduje, niezgoda rujnuje.”
przyjaźń
„Ziarnko do ziarnka, aż zbierze się miarka.”
ogólne
„Złej baletnicy szkodzi rąbek przy spódnicy.”
ogólne
„Z pustego i Salomon nie naleje.”
mądrość
„Zrób dziś, co masz zrobić jutro.”
czas
„Zrób komu dobrze, to ci da po zbiorze.”
ogólne
„Z tej mąki chleba nie będzie.”
jedzenie
„Żebro Adamowe nie przynosi tak wiele pożytku jak szkody.”
ogólne
„Żeby ciocia miała wąsy, toby była wujkiem.”
rodzina
„Żeby dać, trzeba mać.”
ogólne
„Żeby kózka nie skakała, to by nóżki nie złamała.”
zwierzęta
„Żeby nie ten "dech", toby człowiek zdechł.”
ogólne
„Abecadło, zjadł pies sadło.”
zwierzęta
„Kto powiedział A, ten musi powiedzieć i B.”
ogólne
„Adam na Ewę, a Ewa na węża.”
ogólne
„Każdy Adam, jak zechce, znajdzie swoją Ewę.”
ogólne
„Na Adama Ewy czas przyszyć cholewy.”
czas
„Gdy w adwencie szadź na drzewie się pokazuje, to rok urodzajny nam zwiastuje.”
kalendarzowe
„Kto ziemię w adwenta pruje, ta mu trzy lata choruje.”
kalendarzowe
„Adwokat niech ma głowę, a koń niech ma nogi.”
zwierzęta
„Dobry adwokat, zły sąsiad.”
dom
„Bardzo w rzeczach sądzi, kto z afektów sądzi.”
sprawiedliwość i prawo
„Lepsza Agata, niźli jej tata.”
ogólne
„Ni aksamit, ni atłasy nie dodadzą ci okrasy.”
pozory i wartość
„Ananas, ale nie dla nas.”
ogólne
„Nasz Andrychów, chociaż lichy, przyodziewa świat w drelichy.”
ogólne
„Żytko na Antoni kwiat najtęższy goni, a w górach na Wita dopiero zakwita.”
ogólne
„Co z ciebie za aptekarz, to się skarżysz, to narzekasz.”
ogólne
„Nie zobaczy, kto nie baczy.”
ostrożność
„Najdziesz czasem i takiego, co się boi cienia swego.”
ogólne
„Kiedy bal, to bal: całe jajko w barszcz wal.”
jedzenie
„Można i Wisłę przepłynąć, a na Dunajcu zginąć.”
ogólne
„Kiedy będziesz na bankiecie, język wiele niech nie plecie.”
język i mowa
„Baran bojaźliwy, choć ma wielkie rogi.”
zwierzęta
„Kto barana pragnie, niech prosi o jagnię.”
zwierzęta
„Bądź pracowity, nie będziesz bity.”
praca
„Bez ciekawości nie ma mądrości.”
mądrość
„Bez dobrej woli jako mięso bez chleba, a jaja bez soli.”
jedzenie
„Bez książek do szkoły, bez pieniędzy na targ nie chodź.”
pieniądze
„Bez nauki i lapciów nie uplecie.”
mądrość
„Bez przygotowania nie będzie kazania.”
język i mowa
„Bieda się uprzykrzy i rozkosz się przeje.”
pieniądze
„Bieda temu dokuczy, kto się za młodu nie uczy.”
pieniądze
„Broda mądrości nie doda.”
mądrość
„Chcenie pożytku nie przyniesie, ale dobre czynienie.”
ogólne
„Chcesz mieć pokój prawy, nie miej ze złym sprawy.”
ogólne
„Chciej jak najlepiej, a przestań na tym, co być może.”
ogólne
„Chęć słodzi pracę.”
praca
„Chleb pracą nabyty bywa smaczny i syty.”
praca
„Choroba przybywa na koniu, a odchodzi piechotą.”
zwierzęta
„Ciągły uśmiech w twarzy wszystko lekceważy.”
ogólne
„Ciekawość pierwszy stopień do wiedzy.”
mądrość
„Cierpliwością i pracą ludzie się bogacą.”
praca
„Cierpliwość jest gorzka, ale jej owoce są słodkie.”
cierpliwość i pośpiech
„Cnota dla wszystkich ma otwarte wrota.”
ogólne
„Cnota trudności się nie lęka i w przeciwnościach nie stęka.”
ostrożność
„Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr.”
ogólne
„Co dzień człowiek mędrszy.”
czas
„Co głupiemu po rozumie, kiedy go użyć nie umie?”
mądrość
„Co komu smakuje, tym się nie otruje.”
ogólne
„Co kto dobrze umie, tym się rad bawi.”
alkohol i zabawa
„Co młodość uroni, tego starość nie dogoni.”
czas
„Co radzi czynimy, to nam nietrudno.”
ogólne
„Co się czynić nie godzi, to też i mówić szkodzi.”
język i mowa
„Co się nauczysz, tego ci ogień nie spali, woda nie zabierze, złodziej nie ukradnie.”
pogoda
„Co śmiesz radzić, śmiej sam czynić.”
wybór i decyzje
„Co uczynisz rodzicom, tego czekaj od synów.”
rodzina
„Co zasiejesz, to i zbierać będziesz.”
praca
„Cokolwiek czynisz, mądrze czyń, a patrzaj końca.”
mądrość
„Coś siał w młodości, to będziesz zbierał w starości.”
praca
„Coś uczynił dobrego, nie żałuj nigdy tego.”
ogólne
„Cudzego nie gań, swojego nie chwal.”
cudze i własne
„Czas do szkoły już, leniuszku, a ty jeszcze leżysz w łóżku.”
czas
„Czas jest drogi, szybko leci; korzystajcie z niego dzieci.”
czas
„Czasem i mądry głupio sobie pocznie.”
mądrość
„Czego nie można poprawić, lepiej cicho w sobie strawić.”
ogólne
„Czego się inny uczyć musi, z tym się Polak rodzi.”
mądrość
„Czego się za młodu nauczysz, na starość jakbyś znalazł.”
czas
„Czegoś się sam nauczył, ucz pilnie drugiego.”
mądrość
„Często mówiąc, uczy się dobrze mówić.”
mądrość
„Częstokroć błądzi, kto z pozoru sądzi.”
sprawiedliwość i prawo
„Człek sprawiedliwy na sędziowskim urzędzie nie utyje.”
wojna i władza
„Człowiek bez winy nie obawia się prawa.”
wojna i władza
„Czytanie do nauki droga.”
mądrość
„Czytanie i pisanie za majątek stanie.”
pieniądze
„Dla każdej matki miłe jej dziatki.”
miłość
„Dla przyjaciela nowego nie opuszczaj starego.”
przyjaźń
„Długa mowa, próżne słowa, a na krótką chęć gotowa.”
język i mowa
„Dobre dziatki to jakby kwiatki: zdobią ojce swe i matki.”
rodzina
„Dobrodziejstwo wziąwszy, pomnij; dawszy, zapomnij.”
ogólne
„Dobry rozum po szkodzie, lepszy przed szkodą.”
mądrość
„Dość z siebie czyni, kto wykona, co może.”
ogólne
„Doświadczenie to matka mądrości.”
rodzina
„Dowcip bystry do wszystkiego sobie ułatwi drogę.”
droga i podróż
„Drzewko, póki młode, naginać trzeba, bo się potem nagiąć nie da.”
czas
„Fortuna toczy się kołem; kto dziś górą, jutro dołem.”
czas
„Gań krótko, a chwal jeszcze krócej.”
ogólne
„Gdy nie możemy, co chcemy, chciejmy, co możemy.”
wybór i decyzje
„Gdy pośpieszysz, ludzi naśmieszysz, a sobie zaszkodzisz.”
cierpliwość i pośpiech
„Gdy śmiech w zwyczaj przechodzi, fałszu lub głupoty dowodzi.”
głupota
„Gdy zły siędzie na urzędzie, pewnie złodziej z niego będzie.”
prawda i kłamstwo
„Gdzie nie ma kary, tam nie ma miary.”
sprawiedliwość i prawo
„Gdzie nie pomogą przestrogi, tam pomagają batogi.”
ogólne
„Gdzie pochlebstwo w cenie, prawdy tam nie pytaj.”
pieniądze
„Gdzie przyjaźń panuje, tam wesołość z ochotą przybywa.”
przyjaźń
„Gdzie przyjaźń, tam i radość.”
przyjaźń
„Gdzie szczupły brzuch, przeważa duch.”
zdrowie
„Gdzie wielkie piece, tam małe spichlerze.”
ogólne
„Głupi się śmieje, choć się nic nie dzieje.”
głupota
„Głupota straszna potęga: ziemię burzy, piekła sięga.”
głupota
„Grosz źle nabyty dziesięć własnych z kieszeni wypędzi.”
pieniądze
„Grube żarty, cienki rozum.”
mądrość
„Grzeczność i cnota otwierają wrota.”
ogólne
„I króla robaki zjedzą.”
jedzenie
„I nauka czasem głupim człowieka czyni.”
mądrość
„Ile kto ma cierpliwości, tyle ma mądrości.”
mądrość
„Im bliżej źródła, tym woda jaśniejsza.”
pogoda
„Im wcześniej, tym lepiej.”
ogólne
„Insza przodkować w rozumie, insza w upornej i wyniosłej dumie.”
mądrość
„Jak kto dba, tak też i ma.”
ogólne
„Jak rola, choć żyzna, nie może być płodna bez uprawy, tak i duch bez nauki.”
mądrość
„Jaki uczeń, taki zeszyt.”
mądrość
„Jest fortel na pysznego, nic nie dbać o niego.”
ogólne
„Jeżelim trochę podpił, kara już gotowa, bo za mocno boli i ciąży mi głowa.”
sprawiedliwość i prawo
„Każdy na starość żałuje, że się za młodu nie uczył.”
czas
„Każdy szanuje człowieka, który czyni, co przyrzeka.”
ogólne
„Kim cnota rządzi, ten rzadko błądzi.”
ogólne
„Kłócą się ludzie, jak psy przy budzie.”
zwierzęta
„Kogo szczęście wyniesie, niech się upaść boi.”
szczęście i los
„Komu życie ciężkie, ziemia będzie lekka.”
śmierć i przemijanie
„Koniec każdej rzeczy trzeba mieć na pieczy.”
ogólne
„Książka nierozdzielny towarzysz, przyjaciel bez interesu, domownik bez naprzykrzenia.”
przyjaźń
„Książka w izbie - świat na przyzbie.”
mądrość
„Kto by chciał we zdrowiu jako młody do śmierci żyć, potrzeba mu zawczasu umieć starym być.”
zdrowie
„Kto chce być uczonym, musi pilności przyłożyć.”
mądrość
„Kto czas traci, traci też to, co czas daje.”
czas
„Kto czyta biblioteki, ten wart polityki.”
pozory i wartość
„Kto drugich strofować rad, niech się strzeże własnych wad.”
ostrożność
„Kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże.”
ogólne
„Kto nie dopilnuje, ten zwykle żałuje.”
ogólne
„Kto nie ma chęci, ten się zawsze wykręci.”
wybór i decyzje
„Kto nie pracuje, kto się nie uczy, ten będzie głupi, głód mu dokuczy.”
praca
„Kto nierad robi, temu zawsze niedziela.”
praca
„Kto pracować się nie leni, znajdzie zawsze grosz w kieszeni.”
praca
„Kto pracuje, ten żyje, kto próżnuje, ten gnije.”
praca
„Kto przed czasem sądzi, ten od prawdy błądzi.”
czas
„Kto przy dobrym stoi. złego się nie boi.”
ogólne
„Kto się chętnie, pilnie uczy, temu nędza nie dokuczy.”
pieniądze
„Kto się dobrze uczy, ten się z chłopcami nie włóczy.”
mądrość
„Kto się myje, a bez mydła, ten podobny do straszydła.”
ogólne
„Kto się na gorącym sparzy, ten na zimne dmucha.”
pogoda
„Kto się nie pyta, temu nie odpowiadają.”
język i mowa
„Kto się nigdy nie śmieje, od tego zimno wieje.”
pogoda
„Kto się tylko bawi, niczym się nie wsławi.”
alkohol i zabawa
„Kto umie czytać, pisać i rachować, ten nie potrzebuje ciężko pracować.”
praca
„Kto w błoto idzie, ten się nim ukala.”
droga i podróż
„Kto wiele zaczyna, mało kończy.”
ogólne
„Kto złym pobłaża, ten dobrych obraża.”
ogólne
„Kto źle rozkazuje, niedługo panuje.”
ogólne
„Lepiej dziesięć razy ciężko chorować, niż raz lekko umrzeć.”
zdrowie
„Lepiej dzikie widzieć gaje, niźli sprośne obyczaje.”
ogólne
„Lepiej się potknąć nogą niż językiem.”
język i mowa
„Lepiej swoje stracić, niż się cudzym wzbogacić.”
cudze i własne
„Lepiej śpiewać, niż się gniewać.”
ogólne
„Lepiej z mądrym płakać, niż z głupim się śmiać.”
mądrość
„Lepiej zaczekać, niż potem narzekać.”
cierpliwość i pośpiech
„Lepsza cnota w kapocie niż niecnota w złocie.”
pieniądze
„Lepsze trawniki ojczyste niż wrogów ogrody.”
przyjaźń
„Lepszy pies, choć szczeka, od złego człowieka.”
zwierzęta
„Łagodnymi słowy do twardej głowy.”
charakter człowieka
„Łagodnymi słowy wybijesz kłopot z głowy.”
charakter człowieka
„Łatwiej żelazo skruszyć niż nieczułe serce.”
miłość
„Łatwo ten odgadnie, kto książki dopadnie.”
mądrość
„Masło przed obiadem złoto, po obiedzie srebro, po wieczerzy ołów.”
pieniądze
„Mądrość przychodzi z laty, acz nie każdy modry, kto brodaty.”
mądrość
„Mądry na wszystkie strony się ogląda.”
mądrość
„Mądry pisze dla zabawy, głupi czyta, bo ciekawy.”
mądrość
„Mędrzec to nietęgi, co ma rozum z księgi.”
mądrość
„Miarkuj się, byś nie przebrał miarki.”
ogólne
„Miej serce i patrzaj w serce.”
miłość
„Miele językiem jak cielę ogonem.”
zwierzęta
„Milsza jest śmierć odważna niż niewolne życie.”
miłość
„Miło jest duszy, gdy się druga nad nią wzruszy.”
miłość
„Mów ostatni, milcz pierwszy.”
język i mowa
„Mówić dużo często szkodzi, pamiętajcie o tym, młodzi.”
czas
„Mścić się nad pokonanym, rzecz niemęska.”
konflikt i kara
„Myj się zimną wodą, a będziesz piękną i młodą.”
pogoda

Razem: 922 przysłów