W lutym gdy zagrzmi od wschodniego boku, burze i wiatry walne są w tym roku.
O przysłowiu
„W lutym gdy zagrzmi od wschodniego boku, burze i wiatry walne są w tym roku.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „czas”, „przysłowia lutyowe”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Grzmot słyszany w lutym od strony wschodniej zostaje tu powiązany z zapowiedzią silnych burz i wiatrów w dalszej części roku. Słowo „walne” oznacza w tym kontekście duże, znaczne lub gwałtowne. Wypowiedź łączy porę, kierunek i zjawisko w jedną regułę wróżebną. Nie wyjaśnia jednak fizycznego mechanizmu ani nie określa, gdzie i kiedy zapowiedziane zdarzenia miałyby wystąpić.
Kiedy używamy?
Hasło nadaje się do rozmowy o kalendarzowych sposobach przewidywania pogody. Można rozłożyć je na obserwację i wniosek, a potem wskazać, jak szeroki jest skok między pojedynczym grzmotem a oceną całego roku. Nie należy używać go zamiast bieżących ostrzeżeń i aktualnych informacji pogodowych.
Na zajęciach o przysłowiach uczniowie przeczytali: „W lutym gdy zagrzmi od wschodniego boku, burze i wiatry walne są w tym roku.”. Jedna z osób zauważyła, że rym podaje kierunek grzmotu, lecz nie dostarcza danych pozwalających ustalić liczbę, siłę ani terminy późniejszych burz.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
„Od wschodniego boku” odnosi się do strony, z której dochodzi odgłos, nie do określonego kraju. Przysłowie zachowujemy jako zapis językowej tradycji, bez nadawania mu mocy prognozy. Brak grzmotu w opisanych warunkach również nie gwarantuje spokojnej pogody ani nie uzasadnia pomijania zasad bezpieczeństwa podczas rzeczywistej burzy.