Z łachmana nie będzie żupana.
O przysłowiu
„Z łachmana nie będzie żupana.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Łachman oznacza zniszczony kawałek odzieży, a żupan — okazały, starannie wykonany strój. Zestawienie mówi, że ze złego lub nieodpowiedniego materiału trudno stworzyć rzecz wysokiej jakości. Sens można odnieść do projektu bez danych, potrawy ze zepsutych składników albo obietnicy pozbawionej zasobów. Przysłowie przestrzega przed oczekiwaniem znakomitego wyniku mimo słabych podstaw. Nie należy jednak przenosić go na wartość człowieka. Ubiór, bieda, początkowe braki czy pochodzenie nie wyznaczają czyjegoś potencjału. Ludzie rozwijają umiejętności, a materiał można czasem naprawić lub twórczo wykorzystać. Najpierw trzeba więc rozpoznać, co rzeczywiście ogranicza rezultat.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje przy ocenie surowców, danych wejściowych, budżetu lub nierealnych wymagań projektu. Warto wskazać konkretny brak i sposób jego usunięcia. Nie powinno się nim przekreślać ucznia, pracownika ani osoby żyjącej skromnie.
Zespół dostał nieczytelne pomiary, a mimo to miał przygotować dokładny raport. Analityczka powiedziała: „Z łachmana nie będzie żupana.” Poprosiła o ponowny pomiar zamiast zgadywać wyniki.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Rym kontrastuje dwa skrajnie różne rodzaje odzieży i nadaje technicznej zasadzie plastyczny kształt. Metafora dotyczy jakości materiału i podstaw działania; nie określa godności ani wartości ludzi.