Dobrodziejstwo wziąwszy, pomnij; dawszy, zapomnij.
O przysłowiu
„Dobrodziejstwo wziąwszy, pomnij; dawszy, zapomnij.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Maksymę można streścić jako podwójną zasadę hojności: osoba obdarowana powinna pamiętać otrzymane dobro, a darczyńca nie powinien stale go wypominać. „Pomnij” oznacza pamiętaj, zaś równoległe imiesłowy porządkują dwie role w tej samej relacji. Zdanie wspiera wdzięczność bez prowadzenia rachunku zasług i pomoc bez oczekiwania podporządkowania. Nie oznacza jednak, że obdarowany zaciąga nieograniczony dług albo musi spełnić każde żądanie. Darczyńca może dokumentować formalną pomoc, rozliczać fundusze i uczyć się z rezultatów; „zapomnij” dotyczy moralnego szantażu, nie odpowiedzialności. Wdzięczność ma wartość, gdy jest dobrowolna, a dobro nie staje się narzędziem kontroli.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje przy pomocy sąsiedzkiej, prezencie lub bezinteresownym wsparciu. Może przypomnieć obu stronom o zdrowej relacji. Nie należy nim wymuszać wdzięczności ani ukrywać warunków pożyczki, umowy lub rozliczanego świadczenia.
Po otrzymaniu pomocy Marta przytoczyła: „Dobrodziejstwo wziąwszy, pomnij; dawszy, zapomnij.” Podziękowała szczerze, a sąsiad zapewnił, że nie będzie wykorzystywał przysługi do wywierania presji.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Lustrzane polecenia tworzą etyczną równowagę między pamięcią odbiorcy i dyskrecją darczyńcy. Archaiczne czasowniki nadają zdaniu powagę, a średnik wyraźnie rozdziela zobowiązania obu stron.