Kto nie pracuje, kto się nie uczy, ten będzie głupi, głód mu dokuczy.
O przysłowiu
„Kto nie pracuje, kto się nie uczy, ten będzie głupi, głód mu dokuczy.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „praca”. Powiązane obszary to „bieda”, „jedzenie”, „mądrość”, „głupota”, „nauka i wychowanie”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Rymowana przestroga zachęca do pracy i nauki, zapowiadając brak umiejętności oraz trudności materialne jako skutki bezczynności. Jej zamierzony sens wychowawczy polega na mobilizowaniu do rozwijania wiedzy i podejmowania wysiłku. Jednocześnie tekst używa obraźliwej etykiety i nadmiernie upraszcza związek między aktywnością, zdolnościami a sytuacją życiową. Nie każdy ma takie same możliwości uczenia się lub wykonywania płatnej pracy.
Kiedy używamy?
Zdanie można omówić jako przykład motywowania przez straszenie konsekwencjami. Przy rozmowie z uczniem lepiej wskazać osiągalny cel i potrzebne wsparcie niż grozić głodem. Trzeba też odróżnić niechęć do konkretnego zadania od choroby, przeciążenia, trudności w nauce czy braku dostępnych warunków.
Gdy nastolatek odłożył ćwiczenia, dorosły zaczął: „Kto nie pracuje, kto się nie uczy, ten będzie głupi, głód mu dokuczy.”. Po chwili zrezygnował z reprymendy i zapytał, którego polecenia uczeń nie rozumie, dzięki czemu mogli wspólnie zaplanować pierwszy krok.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Zachęta do rozwoju ma wartość, jednak ubóstwo nie jest dowodem lenistwa. Wysiłek nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na życiowe możliwości. Osoby bez pracy lub z trudnościami edukacyjnymi nie tracą prawa do szacunku.