Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli.
O przysłowiu
„Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i historia
Objaśnienie przygotowane na podstawie źródeł wymienionych na końcu karty.
Co oznacza?
Przysłowie demaskuje hipokryzję: ktoś wytyka drugiej osobie błąd lub wadę, choć sam postępuje podobnie i z tego samego powodu również zasługuje na krytykę.
Kiedy używamy?
Zwykle odpowiada się nim na niesprawiedliwą krytykę, gdy krytykujący popełnia ten sam błąd; najlepiej odnosić je do konkretnego zachowania, nie do całej osoby.
Przykład: Zarzucił nam spóźnienie, choć sam przyszedł ostatni — przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustaloneWSJP PAN podaje krótszą postać „Przyganiał kocioł garnkowi” jako podstawową, a pełną wersję „a sam smoli” oraz formy z „saganem” i czasownikiem „przymawiał” jako rzadsze warianty.
Hasło słownikowe potwierdza znaczenie, sposób użycia i warianty, lecz nie wskazuje autora ani pierwszego zapisu. Nie udało się potwierdzić proweniencji, więc pochodzenie pozostaje nieustalone.
Warianty przysłowia
- Przyganiał kocioł garnkowi.
- Przyganiał sagan garnkowi.
- Przymawiał sagan garnkowi.
Źródła
Źródła dokumentują pochodzenie, historię i warianty. Objaśnienie znaczenia jest autorskim opracowaniem redakcyjnym.