Kiedy styczeń najmroźniejszy, wtedy roczek najpłodniejszy.
O przysłowiu
„Kiedy styczeń najmroźniejszy, wtedy roczek najpłodniejszy.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „kalendarzowe”. Powiązane obszary to „czas”, „przysłowia styczeńowe”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Rymowana obserwacja łączy bardzo mroźny styczeń z nadzieją na obfitość w całym roku. Zimno zostaje przedstawione nie tylko jako trudność, lecz także jako element korzystnego porządku sezonów i zapowiedź dobrych plonów.
Przysłowie nie daje pewnej prognozy urodzaju. Wynik zależy od pogody w kolejnych miesiącach, gleby, upraw i wielu innych czynników. Formuła zachowuje wartość jako poetycki zapis nadziei wiązanej z regularnością pór roku.
Kiedy używamy?
Zwrot można cytować podczas silnych styczniowych mrozów jako przykład tradycyjnego pocieszenia. Planowanie gospodarstwa albo budżetu wymaga jednak rzeczywistych danych, a nie założenia o gwarantowanej obfitości.
Podczas mroźnego poranka sąsiad powiedział: „Kiedy styczeń najmroźniejszy, wtedy roczek najpłodniejszy.” Gospodarz przyjął ten optymizm, lecz nadal przygotowywał się na różne warianty pogody.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Stopień najwyższy powtórzony w obu członach tworzy mocną zależność między zimnem a płodnością roku. Właśnie ta kategoryczność czyni rym pamiętnym, ale wymaga zastrzeżenia. Obserwacja tradycyjna nie jest naukowym modelem ani gwarancją zbiorów. Może natomiast otworzyć rozmowę o tym, jak pogoda wpływa na rośliny i dlaczego pojedyncza zależność nie wyjaśnia całego sezonu.