Kogut myślał o niedzieli, a w sobotę łeb ucięli.

1 Co oznacza?

Przysłowie ostrzega, że nieprzewidziane zdarzenia mogą udaremnić plany, dlatego nie warto zbyt pewnie zapowiadać przyszłości ani traktować zamiarów jak gotowych faktów.

2 Kiedy używamy?

Najczęściej odpowiada się nim na przedwczesne przechwałki lub zbyt śmiałe plany; nie potępia samego planowania, tylko nadmierną pewność, że nic się nie zmieni.

Przykład: Najpierw podpiszmy umowę, potem świętujmy — kogut myślał o niedzieli, a w sobotę łeb ucięli.

WSJP PAN opisuje szerzej notowaną formę z indykiem i podaje, że służy ona jako przestroga przed stanowczym mówieniem o tym, co wydarzy się w przyszłości. Artykuł językoznawczy z 2019 roku przytacza redakcję „Myślał kogut o niedzieli, a w sobotę łeb ucięli” jako wyrażenie idiomatyczne o takim samym ostrzegawczym sensie.

Słownik nie wyjaśnia, kiedy w przysłowiu pojawił się kogut ani która redakcja była wcześniejsza. Nie udało się potwierdzić drogi powstania tej odmiany, więc pochodzenie pozostaje nieustalone.