Kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera.

1 Co oznacza?

Słowa „Kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera.” opisują sytuację, w której odbieranie wcześniej podarowanej rzeczy jest uznawane za naganne i narusza zaufanie. W centrum tego odczytania znajduje się religijną formę rymu, która wzmacnia ocenę zachowania; nie jest to bezwzględna reguła o każdym człowieku ani pewna przepowiednia, lecz skrót pomagający rozpoznać konkretny układ zdarzeń.

2 Kiedy używamy?

Dobrze sprawdza się w sporze o prezent albo przywilej przyznany bez jasno zapisanych warunków; przed przywołaniem przysłowia warto nazwać fakty i upewnić się, że metafora rzeczywiście odpowiada omawianej sprawie. W tym przypadku pomaga ona uchwycić nielojalność polegającą na cofnięciu bezwarunkowego daru, ale nie zastępuje argumentu, rozmowy z zainteresowaną osobą ani sprawdzenia przyczyn; ton powinien być rzeczowy lub lekko żartobliwy, zależnie od sytuacji, i nie może służyć do trwałego etykietowania kogokolwiek.

W praktycznej sytuacji wujek podarował rower, a po miesiącu zażądał jego zwrotu tylko dlatego, że zmienił zdanie. Po krótkim wyjaśnieniu jedna z obecnych osób powiedziała: „Kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera.” Takie użycie nazwało nielojalność polegającą na cofnięciu bezwarunkowego daru i odnosiło się wyłącznie do opisanego zdarzenia, a nie do całej wartości czy przyszłości jego uczestników.

Granice ustaleń: Nie podajemy autora, daty powstania ani pochodzenia tego przysłowia bez potwierdzenia w wiarygodnym źródle.