Czyja rola, tego wola.
O przysłowiu
„Czyja rola, tego wola.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Rymowana zasada mówi, że właściciel pola decyduje o sposobie korzystania z niego. „Rola” oznacza ziemię uprawną, a „wola” — prawo wyboru i rozporządzania. Szerzej zdanie odnosi się do odpowiedzialności za własną przestrzeń, rzecz albo zadanie: osoba ponosząca koszty i skutki ma szczególne prawo ustalać zasady. Nie jest ono jednak nieograniczone. Własność nie pozwala krzywdzić innych, łamać prawa, niszczyć wspólnego środowiska ani ignorować wcześniejszych zobowiązań. Przysłowie podkreśla autonomię, lecz rozsądne użycie uwzględnia granice i interes sąsiadów.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje do rozmowy o urządzeniu własnego ogrodu, wyborze metody pracy czy decyzji gospodarza we własnym domu. Może zamknąć drobną dyskusję, ale nie powinien uciszać osób, na które decyzja realnie wpływa. Przy wspólnej własności konieczne są uzgodnienia, ponieważ żadna strona nie ma wyłącznej woli.
Sąsiad dziwił się nietypowym grządkom, a właściciel odpowiedział: „Czyja rola, tego wola.” Zaraz wyjaśnił jednak, że zachowa odpływ wody i granice działki, bo swoboda uprawy nie może szkodzić otoczeniu.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Jednosylabowy rym streszcza związek własności i decyzji. Dzięki metaforycznemu rozszerzeniu „rola” może oznaczać także obszar odpowiedzialności, o ile kontekst pozostaje jasny.