Gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy.

1 Co oznacza?

Tradycyjna formuła „Gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy.” nazywa przypadek, gdy nadmierny pośpiech zwiększa liczbę błędów i może wydłużyć całe zadanie. W centrum tego odczytania znajduje się tempo dopasowane do trudności, nie pochwałę zwlekania; nie jest to bezwzględna reguła o każdym człowieku ani pewna przepowiednia, lecz skrót pomagający rozpoznać konkretny układ zdarzeń.

2 Kiedy używamy?

Jego praktyczny kontekst pojawia się przed wysłaniem dokumentu, jazdą albo pracą wymagającą dokładnego sprawdzenia; przed przywołaniem przysłowia warto nazwać fakty i upewnić się, że metafora rzeczywiście odpowiada omawianej sprawie. W tym przypadku pomaga ona uchwycić stratę czasu spowodowaną nierozważnym przyspieszeniem, ale nie zastępuje argumentu, rozmowy z zainteresowaną osobą ani sprawdzenia przyczyn; ton powinien być rzeczowy lub lekko żartobliwy, zależnie od sytuacji, i nie może służyć do trwałego etykietowania kogokolwiek.

Możliwy kontekst wygląda tak: kurier pomylił paczki, bo chciał skończyć trasę kilka minut wcześniej, i musiał wracać do dwóch adresów. Po krótkim wyjaśnieniu jedna z obecnych osób powiedziała: „Gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy.” Takie użycie nazwało stratę czasu spowodowaną nierozważnym przyspieszeniem i odnosiło się wyłącznie do opisanego zdarzenia, a nie do całej wartości czy przyszłości jego uczestników.

Granice ustaleń: Nie podajemy autora, daty powstania ani pochodzenia tego przysłowia bez potwierdzenia w wiarygodnym źródle.