Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle.
O przysłowiu
„Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „religia i obyczaje”. Powiązane obszary to „kobiety i mężczyźni”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie przedstawia kobietę jako osobę wyjątkowo przebiegłą i skuteczną tam, gdzie zawodzi nawet diabeł. Komplement dla zaradności miesza się tu z sugestią podstępu, niebezpieczeństwa oraz działania w służbie zła.
Taka konstrukcja utrwala stereotyp płciowy, dlatego wymaga krytycznego komentarza. Umiejętność osiągania trudnych celów nie zależy od płci, a czyjejś skuteczności nie należy automatycznie łączyć z manipulacją. Zdanie opisuje figurę językową, nie cechę kobiet.
Kiedy używamy?
Zwrot może być analizowany jako przykład ambiwalentnego stereotypu: pozornej pochwały połączonej z uprzedzeniem. Nie warto kierować go do konkretnej kobiety ani wykorzystywać w ocenie jej pracy lub intencji.
Na lekcji o stereotypach zapisano: „Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle.” Uczniowie rozdzielili zawartą w zdaniu pochwałę zaradności od krzywdzącego skojarzenia.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Fantastyczny obraz buduje siłę przysłowia, lecz kobieta zostaje w nim narzędziem diabła. Współczesne objaśnienie nazywa ten mechanizm wprost i nie potwierdza uogólnienia zawartego w formule. Zaradność można pochwalić bez wiązania jej z płcią i podejrzanymi intencjami: najlepiej opisać trudność, zastosowaną metodę oraz rzeczywisty rezultat działania.