Gość nie w porę gorszy Tatarzyna.
O przysłowiu
„Gość nie w porę gorszy Tatarzyna.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie wyraża irytację wywołaną niespodziewaną wizytą w chwili, gdy gospodarz nie ma czasu, warunków lub ochoty na przyjmowanie kogokolwiek. Siłę porównania buduje obraz groźnego najeźdźcy, przez co zwykły brak wyczucia zostaje celowo wyolbrzymiony. Współcześnie etniczne określenie w roli negatywnego wzorca może brzmieć stereotypowo i wymaga dystansu. Sednem, które można zachować bez tego porównania, jest poszanowanie czasu innych osób: przed wizytą warto zapytać, a gospodarz ma prawo wyznaczyć dogodny termin.
Kiedy używamy?
Zwrot spotyka się w literaturze, starszym języku i żartobliwej reakcji na niezapowiedziane odwiedziny. W bezpośrednim kontakcie lepiej powiedzieć uprzejmie, że moment jest niedogodny. Przy omawianiu przysłowia warto nazwać stereotyp zawarty w porównaniu, zamiast utrwalać go jako opis jakiejkolwiek społeczności.
Gdy bohater zjawił się podczas pilnej narady, gospodarz pomyślał: „Gość nie w porę gorszy Tatarzyna.” Mimo złości wyjaśnił sytuację bez obrażania przybysza i zaproponował spotkanie następnego dnia o ustalonej godzinie.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Hiperbola podkreśla wagę odpowiedniego momentu, ale korzysta z obciążonego porównania etnicznego. Neutralna parafraza powinna skupiać się na niezapowiedzianej wizycie i granicach gospodarza domu.