Na świętego Andrzeja kurom w polu nadzieja.
O przysłowiu
„Na świętego Andrzeja kurom w polu nadzieja.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „zwierzęta”. Powiązane obszary to „kura i ptaki”, „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”, „szczęście i los”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Kury w polu są obrazem możliwości znalezienia pokarmu na odkrytym gruncie. W powiązaniu z dniem Andrzeja zdanie wyraża nadzieję, że warunki pozwolą im jeszcze korzystać z pola. Nie podaje jednak wyraźnego warunku pogodowego ani nie opisuje dokładnie, jak długo taka możliwość ma trwać. Dlatego najlepiej ograniczyć interpretację do obrazu dostępnego żerowania, zamiast dopisywać pewną zapowiedź całej zimy. Słowo „nadzieja” wskazuje oczekiwanie, nie gwarancję. W praktycznej opiece nad zwierzętami krótki rym nie zastępuje oceny miejsca, warunków i potrzeb ptaków. Nie powinien również usprawiedliwiać pozostawienia ich bez zapewnionej opieki.
Kiedy używamy?
Hasło pasuje do omawiania kalendarzowych obrazów gospodarstwa. Warto pokazać, co można odczytać z samego zdania, a czego nie da się ustalić bez dodatkowego kontekstu.
Na wystawie o wiejskim kalendarzu widniał napis: „Na świętego Andrzeja kurom w polu nadzieja.” Zwiedzający rozpoznali obraz kur szukających jedzenia, ale przewodnik nie przedstawiał tej rymowanki jako pewnej prognozy ani instrukcji hodowlanej.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Odwołanie do świętego porządkuje czas w wypowiedzi. Nie oznacza twierdzenia, że warunki żerowania zależą od modlitwy lub religijności gospodarza.