Na święty Ambroży poprawią się mrozy.
O przysłowiu
„Na święty Ambroży poprawią się mrozy.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Mróz zostaje powiązany z imieniem Ambrożego jako punktem kalendarza. „Poprawią się mrozy” oznacza w tym obrazie ich nasilenie, nie poprawę pogody rozumianą jako ocieplenie. Sformułowanie może więc zmylić czytelnika, który odniesie czasownik wyłącznie do czegoś przyjemnego. Całość jest sezonową zapowiedzią chłodu, a nie oceną moralną zimy lub osoby noszącej wymienione imię.
Kiedy używamy?
Można przytoczyć ją przy wyjaśnianiu wieloznaczności słowa „poprawić” i przy porównywaniu przysłów zimowych. Nie należy wykorzystywać rymu do określania temperatury konkretnego dnia. Planowanie wyjazdu lub prac na zewnątrz wymaga aktualnych informacji o warunkach w danym miejscu.
Przeglądając zimowe powiedzenia, Bartek przeczytał: „Na święty Ambroży poprawią się mrozy.” Uznał początkowo, że chodzi o koniec zimna. Nauczycielka zwróciła uwagę na rzeczownik „mrozy” i omówiła odczytanie związane z ich przybraniem na sile. Uczniowie zapisali różnicę między poprawą nastroju a nasileniem zjawiska.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Nie dopisujemy do hasła daty wspomnienia ani obietnicy skutecznej prognozy. Imię świętego organizuje kalendarzowy obraz i nie stanowi wyjaśnienia przyczyn pogody. Zbieżność rymu z obserwacją pojedynczego dnia nie potwierdza reguły dla całego sezonu.