Ni w pięć, ni w dziewięć.
O przysłowiu
„Ni w pięć, ni w dziewięć.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Wyrażenie ocenia coś jako niedopasowane do sytuacji, bezsensowne lub pojawiające się bez zrozumiałego powodu. Liczby tworzą utrwaloną formułę językową, nie zadanie rachunkowe. Można tak skomentować odpowiedź nie na temat, przypadkowe wtrącenie albo działanie, którego związku z rozmową nie widać. Ocena dotyczy przede wszystkim relacji między wypowiedzią a kontekstem.
Kiedy używamy?
Stosuje się je potocznie, często z irytacją lub zdziwieniem. Zanim uzna się czyjąś uwagę za niedorzeczną, warto sprawdzić, czy nie brakuje wspólnej informacji. Krótkie pytanie o związek z tematem bywa bardziej pomocne niż sama formuła, zwłaszcza przy nowej osobie w grupie.
Na pytanie o godzinę wyjazdu Kuba zaczął opowiadać o kolorze nowego roweru. „Ni w pięć, ni w dziewięć.” — pomyślała siostra, po czym powtórzyła pytanie. Okazało się, że nie dosłyszał początku rozmowy. Po wyjaśnieniu nieporozumienia ustalili termin bez dalszych uszczypliwości.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Warianty
- ni w pięć, ni w dziesięć
Zwrot nie ma znaczenia rachunkowego: nie trzeba szukać działania matematycznego łączącego pięć i dziewięć. Objaśnienie pozostaje przy jego funkcji w rozmowie. To krótka ocena niedopasowania, którą warto uzasadnić konkretem, zamiast oczekiwać, że sam uszczypliwy komentarz wyjaśni nieporozumienie.