Nie budź licha, kiedy śpi.

1 Co oznacza?

Przysłowie radzi, aby bez potrzeby nie uruchamiać ponownie problemu, który chwilowo nie daje o sobie znać. Śpiące licho jest obrazem kłopotu, konfliktu albo ryzyka pozostającego w uśpieniu. Jeśli sytuacja została uspokojona i nie wymaga działania, prowokacyjne pytanie, zaczepka czy pochopna zmiana mogą przywrócić napięcie. Sens nie polega na wierze w dosłowną złą istotę, lecz na praktycznej ostrożności wobec spraw, które łatwo wymykają się spod kontroli.

Powiedzenie ma również granice. Cisza nie zawsze oznacza rozwiązanie: ukryta usterka, krzywda albo zagrożenie nadal wymagają reakcji. W takich przypadkach odwlekanie działania byłoby błędem. Przysłowie najlepiej odnosić do sporów rzeczywiście zamkniętych lub do zmian, których spodziewana korzyść jest mała, a ryzyko ponownego zamieszania wyraźne.

2 Kiedy używamy?

Tę przestrogę warto przypomnieć przed niepotrzebnym odświeżeniem dawnej kłótni, poprawianiem działającego rozwiązania bez planu lub drażnieniem osoby, która właśnie się uspokoiła. Może uzasadniać pozostawienie stabilnej sytuacji w spokoju, ale warto wcześniej sprawdzić, czy problem nie został tylko przemilczany. W sprawach bezpieczeństwa i odpowiedzialności potrzebna jest ocena faktów, nie sam aforyzm.

Przykład: Kiedy ktoś chciał ponownie rozsyłać dawno wyjaśnioną skargę, Ela odpowiedziała: Nie budź licha, kiedy śpi, chyba że pojawiły się nowe fakty wymagające reakcji.

Granice ustaleń: Dla rekordu 634 nie potwierdzono pochodzenia, historii ani wariantów; pola opcjonalne pozostawiono puste.