Nie dla psa kiełbasa, nie dla kota spyrka.

1 Co oznacza?

Powiedzenie oznacza, że nie wszystko jest dostępne dla każdego albo że mówiący uważa daną rzecz za nieprzeznaczoną dla adresata; ma wyraźnie oceniający, często lekceważący ton.

2 Kiedy używamy?

Bywa używane żartobliwie przy odmowie lub podkreślaniu wyłączności, ale wobec konkretnej osoby łatwo brzmi obraźliwie, dlatego lepiej nie stosować go do upokarzania rozmówcy.

Przykład: Młodsi chcieli wejść na zamkniętą próbę, lecz ochroniarz mruknął: nie dla psa kiełbasa, nie dla kota spyrka.

WSJP PAN uznaje dłuższą formę ze „spyrką” za rzadszy wariant krótszego „Nie dla psa kiełbasa”. Dobry słownik kwalifikuje „spyrkę” jako wyraz przestarzały, dziś gwarowy, oznaczający słoninę.

Maciej Rak notuje wariant „Nie dla psa kiełbasa, nie dla kota szperka” z oznaczeniem „4 reg.”, czyli w Górach Świętokrzyskich, na Orawie, Podhalu i Spiszu. To potwierdza regionalne poświadczenia, lecz nie wyłączność jednego regionu ani miejsce narodzin przysłowia, dlatego pochodzenie pozostaje nieustalone.