Nie dla psa kiełbasa, nie dla prosiąt miód.
O przysłowiu
„Nie dla psa kiełbasa, nie dla prosiąt miód.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „zwierzęta”. Powiązane obszary to „pies”, „jedzenie”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Kontrast kiełbasy i miodu z psem oraz prosiętami służy do odmówienia komuś dostępu do czegoś pożądanego. Mówiący sugeruje, że dana przyjemność nie jest dla rozmówcy albo że ten nie potrafi jej docenić. Zależnie od tonu może to być poufała przekomarzanka, lecz także wyraz wyższości i celowe upokorzenie. Nie jest to neutralna informacja o zasadach przyznawania nagrody. Zwierzęce porównanie nadaje odmowie pogardliwy charakter. Warto więc oddzielić samą decyzję od sposobu jej przekazania: można odmówić udostępnienia przedmiotu bez podważania godności drugiej osoby i bez sugerowania, że zasługuje ona na gorsze traktowanie.
Kiedy używamy?
Wypowiedź spotyka się przy odmowie udziału w przyjemności lub korzystania z cennej rzeczy. W sytuacji oficjalnej lepiej podać rzeczowy powód, na przykład brak zgody właściciela.
„Nie dla psa kiełbasa, nie dla prosiąt miód.” — rzucił kolega, chowając grę przed młodszym bratem. Brat poczuł się wyśmiany, choć wystarczyłoby wyjaśnić, że sprzęt jest pożyczony i nie wolno go udostępniać.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Oba człony powtarzają podobną odmowę i wzmacniają jej uszczypliwość. Nie należy odczytywać tego zdania jako porady dotyczącej żywienia zwierząt.