Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię.

1 Co oznacza?

Przysłowie opisuje kłopot sprowadzony na siebie przez niepotrzebny zakup, zobowiązanie lub pochopną decyzję. Bohaterka miała spokojną sytuację, lecz nabyła zwierzę wymagające karmienia, opieki i organizacji, więc sama stworzyła sobie nowe obowiązki. Współczesny sens jest szerszy niż wiejskie gospodarstwo: atrakcyjny gadżet, dodatkowy projekt albo skomplikowana usługa mogą przynieść więcej pracy niż korzyści, jeśli wybiera się je bez oceny kosztów.

Słowo baba ma dziś często lekceważący wydźwięk, a konstrukcja może utrwalać stereotyp kobiety podejmującej nierozsądne decyzje. Morał nie zależy od płci bohatera i odnosi się do każdego człowieka. Dlatego lepiej cytować zwrot jako rymowaną figurę, a nie używać go do wyśmiewania kobiet lub konkretnych osób.

2 Kiedy używamy?

Własny zbędny zakup lub dobrowolnie przyjęty obowiązek o łatwych do przewidzenia skutkach można skomentować żartobliwie tym powiedzeniem. Kierowane do kogoś innego może zabrzmieć protekcjonalnie, więc warto skupić się na decyzji i kosztach, a nie na osobie. W neutralnej rozmowie można też sparafrazować sam morał bez stereotypowego określenia.

Przykład: Po kupieniu wymagającego remontu domku bez wcześniejszych oględzin Anka zażartowała o własnej decyzji: Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię. Teraz przynajmniej zrobię dokładny plan prac.

Granice ustaleń: Dla rekordu 659 nie potwierdzono pochodzenia, historii ani wariantów; pola opcjonalne pozostawiono puste. Język wrażliwy wymaga neutralnego ujęcia: stereotyp.