Nie ten święty, co zgięty.
O przysłowiu
„Nie ten święty, co zgięty.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „kalendarzowe”. Powiązane obszary to „religia i obyczaje”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Zdanie ostrzega, że zewnętrzna poza pokory nie dowodzi moralnej wartości. Człowiek może pochylać głowę, przyjmować pobożny wygląd lub wykonywać widoczne gesty, a mimo to postępować nieuczciwie. Rym „święty–zgięty” demaskuje ocenianie po powierzchownym zachowaniu. Nie oznacza, że każdy gest religijny jest udawany ani że wygląd osoby mówi coś pewnego o jej intencjach. Wiarygodność poznaje się po konsekwentnych czynach, sposobie traktowania słabszych oraz gotowości do odpowiedzialności. W świeckim odczytaniu sens dotyczy każdej autoprezentacji, która ma zastąpić realne wartości.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje, gdy ktoś buduje wizerunek moralności samymi gestami, lecz jego działania temu przeczą. Warto wskazać konkretne zachowanie, nie osądzać wiary ani postawy ciała. Nie należy używać formuły do drwiny z praktyk religijnych lub osób z pochyloną sylwetką.
Kandydat często mówił o skromności, lecz przypisywał sobie pracę innych. Koleżanka skomentowała: „Nie ten święty, co zgięty.” Następnie podała konkretne przykłady i poprosiła o uczciwe uznanie autorów.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Bardzo krótki rym przeciwstawia etyczną treść cielesnej pozie. Odpowiedzialna lektura ocenia zgodność słów z czynami, nie religijność ani wygląd człowieka.