Nowa miotła lepiej zamiata.
O przysłowiu
„Nowa miotła lepiej zamiata.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i historia
Objaśnienie przygotowane na podstawie źródeł wymienionych na końcu karty.
Co oznacza?
Nowa osoba na kierowniczym stanowisku zwykle zaczyna z dużą energią i wprowadza widoczne zmiany; powiedzenie może zarówno chwalić ten zapał, jak i lekko z niego żartować.
Kiedy używamy?
Stosuje się je po zmianie szefa, trenera lub władz, gdy szybko pojawiają się porządki i nowe zasady; samo przysłowie nie gwarantuje, że początkowy efekt będzie trwały.
Przykład: Po miesiącu nowa dyrektorka uprościła obieg dokumentów — rzeczywiście nowa miotła lepiej zamiata.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustaloneJulian Krzyżanowski zestawił polską formę „Nowa miotła dobrze zamiata” ze średniowiecznym zdaniem łacińskim oraz odpowiednikami angielskim, francuskim i niemieckim.
Autor zarazem zastrzegł, że bez drobiazgowych badań nie można ustalić, kiedy i jak podobne paremie weszły do polszczyzny. Zestawienie paralel nie dowodzi bezpośredniego zapożyczenia, dlatego pochodzenie pozostaje nieustalone.
Warianty przysłowia
- Nowa miotła dobrze zamiata.
Źródła
- Wielki słownik języka polskiego PAN, hasło „nowa miotła”, definicja i przykłady użycia z NKJP, dostęp 16.07.2026.
- Julian Krzyżanowski, „U średniowiecznych źródeł przysłów polskich”, „Pamiętnik Literacki” 51(3), 1960, s. 69–90, zwł. s. 82–87.
Źródła dokumentują pochodzenie, historię i warianty. Objaśnienie znaczenia jest autorskim opracowaniem redakcyjnym.