Siedzieć cicho jak mysz pod miotłą.

1 Co oznacza?

Powiedzenie „Siedzieć cicho jak mysz pod miotłą.” zwraca uwagę, że ktoś zachowuje się wyjątkowo cicho i ostrożnie, bo boi się zwrócić na siebie uwagę. W centrum tego odczytania znajduje się milczenie wynikające z lęku lub zależności; nie jest to bezwzględna reguła o każdym człowieku ani pewna przepowiednia, lecz skrót pomagający rozpoznać konkretny układ zdarzeń.

2 Kiedy używamy?

W rozmowie brzmi naturalnie w opisie osoby, która po błędzie, naganie albo w obecności autorytetu unika każdego dźwięku; przed przywołaniem przysłowia warto nazwać fakty i upewnić się, że metafora rzeczywiście odpowiada omawianej sprawie. W tym przypadku pomaga ona uchwycić napiętą ciszę i próbę pozostania niezauważonym, ale nie zastępuje argumentu, rozmowy z zainteresowaną osobą ani sprawdzenia przyczyn; ton powinien być rzeczowy lub lekko żartobliwy, zależnie od sytuacji, i nie może służyć do trwałego etykietowania kogokolwiek.

Sytuację dobrze pokazuje moment, w którym po rozmowie z dyrektorem pracownicy siedzieli w sali tak cicho, że było słychać zegar. Po krótkim wyjaśnieniu jedna z obecnych osób powiedziała: „Siedzieć cicho jak mysz pod miotłą.” Takie użycie nazwało napiętą ciszę i próbę pozostania niezauważonym i odnosiło się wyłącznie do opisanego zdarzenia, a nie do całej wartości czy przyszłości jego uczestników.

Granice ustaleń: Nie przypisujemy temu przysłowiu konkretnego autora, daty ani pochodzenia, ponieważ w tej paczce nie zapisano źródła, które pozwalałoby rzetelnie potwierdzić takie informacje.