Stare psisko dobre, jak leży pod płotem.
O przysłowiu
„Stare psisko dobre, jak leży pod płotem.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „zwierzęta”. Powiązane obszary to „pies”, „czas”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Zdanie w pogardliwym tonie sugeruje, że stary pies jest użyteczny tylko wtedy, gdy spokojnie leży i nie przeszkadza. Przeniesione na ludzi może utrwalać ageizm: przedstawia starszą osobę jako bierną, zbędną i wartościową jedynie wtedy, gdy znika z pola widzenia. Taki wniosek jest krzywdzący. Wiek nie odbiera prawa do udziału, rozwoju, decyzji ani szacunku, a możliwości konkretnego człowieka zależą od wielu indywidualnych czynników. Starsze zwierzę również potrzebuje opieki, ruchu dostosowanego do stanu i bezpiecznego miejsca. Przysłowie warto analizować jako przykład języka deprecjonującego, nie jako poradę dotyczącą ludzi czy zwierząt.
Kiedy używamy?
Formułę można przywołać wyłącznie w krytycznej analizie stereotypów wieku. Nie należy kierować jej do seniora ani używać do odsuwania kogoś od pracy, rozmowy lub wspólnych decyzji.
Ktoś skwitował pomysł seniora: „Stare psisko dobre, jak leży pod płotem.” Prowadząca nazwała ageistowski charakter wypowiedzi i oceniła propozycję według tych samych kryteriów co pozostałe.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Zgrubienie „psisko” i bierna pozycja pod płotem budują obraz odrzucenia. Chwytliwa forma nie neutralizuje pogardy ani nie uzasadnia wykluczania z powodu wieku.