Tu goli – i tam strzyże.
O przysłowiu
„Tu goli – i tam strzyże.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „ogólne”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Powiedzenie opisuje osobę, która umie korzystać z różnych stron sytuacji albo działa równocześnie w kilku miejscach. Golenie i strzyżenie są podobnymi czynnościami, więc obraz może sugerować sprawność, przedsiębiorczość i wykorzystywanie każdej okazji. W krytycznym tonie wskazuje na kogoś, kto pobiera korzyści z obu stron sporu, zmienia stanowisko lub wszędzie próbuje coś uszczknąć. Znaczenie zależy od kontekstu. Wielozadaniowość sama nie jest nieuczciwa, lecz ukryty konflikt interesów wymaga ujawnienia. Zamiast oceniać człowieka samą metaforą, warto ustalić, jakie role pełni, komu służy i czy zasady są przejrzyste.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje do opisu bardzo ruchliwego usługodawcy, osoby łączącej kilka zajęć albo pośrednika zarabiającego po obu stronach transakcji. W ważnej sprawie trzeba doprecyzować, czy chodzi o zaradność, czy konflikt interesów. Sama sentencja nie stanowi dowodu nadużycia.
Pośrednik pobierał opłatę od kupującego i sprzedającego, nie informując żadnej strony. Klient zauważył: „Tu goli – i tam strzyże.” Poprosił jednak o umowę i jawne rozliczenie zamiast opierać zarzut na powiedzeniu.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Dwa bliskie znaczeniowo czasowniki tworzą obraz działania po obu stronach. Pauza wzmacnia ruch między „tu” i „tam”, pozostawiając ocenę kontekstowi.