Ucieczka winnym czyni.
O przysłowiu
„Ucieczka winnym czyni.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „konflikt i kara”. Powiązane obszary to „sprawiedliwość i prawo”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie opisuje społeczne podejrzenie, które budzi nagłe oddalenie się z miejsca zdarzenia albo unikanie wyjaśnień. Obserwatorzy mogą uznać, że uciekający ma coś do ukrycia, nawet zanim poznają fakty. Zdanie nie ustanawia jednak dowodu winy. Człowiek może odejść ze strachu, dezorientacji, z powodu zagrożenia lub bez związku ze sprawą. Odpowiedzialna ocena wymaga sprawdzenia zdarzeń, wysłuchania stron i poszanowania procedury. Rozsądny sens formuły polega na ostrzeżeniu, że unikanie kontaktu utrudnia wyjaśnienie i może pogłębić nieufność. Bezpieczeństwo ma pierwszeństwo: z niebezpiecznego miejsca należy się oddalić i wezwać pomoc.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje do opisu wrażenia wywołanego unikaniem rozmowy, ale nie powinien służyć jako wyrok ani usprawiedliwiać pościgu. Najlepiej oddzielić zachowanie budzące pytania od potwierdzonej odpowiedzialności.
Po awarii kierowca odjechał bez podania danych. „Ucieczka winnym czyni.” — powiedział świadek, lecz przekazał nagranie służbom i nie przesądzał sprawy przed zebraniem dowodów.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Bardzo krótka konstrukcja tworzy pozór prostego związku przyczynowego między ruchem a winą. Właśnie dlatego podejrzenie trzeba odróżnić od ustalonego faktu; sama ucieczka nie dowodzi winy. Dowód musi poprzedzać stanowczy osąd.
Słowa w przysłowiu
Kategorie
Podobne przysłowia
- Oliwa sprawiedliwa, zawsze na wierzch wypływa.
- Lepiej dać kije stu niewinnym, jak puścić płazem jednemu winnemu.
- Pan Bóg nie rychliwy, ale sprawiedliwy.
- Prawa są równie jako pajęczyna: wróbel się przeciśnie, a na muszkę wina.
- Kto nie winien – ten się bać nie powinien, kto nabroił – niech się boi.
- Kto występnym przebacza, ten niewinnych będzie karał.