Ucieka, jak zając przed chartem.
O przysłowiu
„Ucieka, jak zając przed chartem.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „zwierzęta”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Porównanie opisuje bardzo szybką, gwałtowną ucieczkę przed kimś lub czymś budzącym strach. Zając jest ściganym zwierzęciem, a chart wyspecjalizowanym, szybkim tropicielem, dlatego scena natychmiast pokazuje nierówną presję oraz pośpiech. Fraza może dotyczyć człowieka opuszczającego miejsce, unikającego rozmowy albo błyskawicznie wycofującego się z ryzyka. Nie wyjaśnia przyczyny ucieczki i nie powinna automatycznie oznaczać tchórzostwa. Oddalenie się od przemocy, pożaru czy innego zagrożenia może być rozsądną ochroną. Jeśli ktoś ucieka od odpowiedzialności, należy nazwać konkretne zobowiązanie. Zwierzęcy obraz służy opisowi tempa, nie ocenie ludzkiej wartości.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje w dynamicznej opowieści, relacji sportowej lub żartobliwym opisie nagłego wyjścia. W realnym niebezpieczeństwie ważniejsze jest bezpieczeństwo niż dowcip. Nie należy nim ośmieszać osoby, która chroni siebie.
Gdy włączył się alarm, uczestnik „Ucieka, jak zając przed chartem.” — powiedział narrator nagrania. Później wyjaśnił, że szybka ewakuacja była właściwą reakcją, a nie powodem do wstydu.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Para ściganego zająca i szybkiego charta daje porównaniu tempo oraz napięcie. Sens zależy od kontekstu: ten sam ruch może oznaczać unikanie obowiązku albo potrzebną samoobronę.