Szczęście człowieka psuje, nieszczęście hartuje.

1 Co oznacza?

W powiedzeniu „Szczęście człowieka psuje, nieszczęście hartuje.” chodzi o to, że łatwy sukces może rozleniwiać, a trudność bywa źródłem odporności i nauki. W centrum tego odczytania znajduje się możliwy skutek doświadczeń, nie pochwałę cierpienia ani obwinianie ofiar; nie jest to bezwzględna reguła o każdym człowieku ani pewna przepowiednia, lecz skrót pomagający rozpoznać konkretny układ zdarzeń.

2 Kiedy używamy?

Można użyć go po porażce, która skłoniła do lepszego przygotowania, lub sukcesie prowadzącym do lekkomyślności; przed przywołaniem przysłowia warto nazwać fakty i upewnić się, że metafora rzeczywiście odpowiada omawianej sprawie. W tym przypadku pomaga ona uchwycić odmienny wpływ wygody i przeciwności na zachowanie, ale nie zastępuje argumentu, rozmowy z zainteresowaną osobą ani sprawdzenia przyczyn; ton powinien być rzeczowy lub lekko żartobliwy, zależnie od sytuacji, i nie może służyć do trwałego etykietowania kogokolwiek.

Wyobraźmy sobie, że po pierwszej łatwej wygranej drużyna przestała trenować, natomiast późniejsza porażka przywróciła jej dyscyplinę. Po krótkim wyjaśnieniu jedna z obecnych osób powiedziała: „Szczęście człowieka psuje, nieszczęście hartuje.” Takie użycie nazwało odmienny wpływ wygody i przeciwności na zachowanie i odnosiło się wyłącznie do opisanego zdarzenia, a nie do całej wartości czy przyszłości jego uczestników.

Granice ustaleń: Nie przypisujemy temu przysłowiu konkretnego autora, daty ani pochodzenia, ponieważ w tej paczce nie zapisano źródła, które pozwalałoby rzetelnie potwierdzić takie informacje.