W starym piecu diabeł pali.
O przysłowiu
„W starym piecu diabeł pali.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako aktualne. Jego główna kategoria tematyczna to „czas”. Powiązane obszary to „religia i obyczaje”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Piec, mimo że stary, nadal jest pełen ognia — podobnie osoba w późniejszym wieku może zachowywać silny temperament, namiętność i zainteresowanie relacjami intymnymi. Diabeł wzmacnia figlarny, nieco złośliwy ton porównania. Powiedzenie zwykle wyraża zaskoczenie obserwatora, które wiele mówi o jego oczekiwaniach wobec wieku. Nie oznacza, że czyjaś żywotność lub seksualność jest czymś niewłaściwym.
Kiedy używamy?
Zwrot bywa żartobliwym komentarzem do romansu albo energicznego zachowania starszej osoby. Wymaga wyczucia, ponieważ dotyczy prywatności i może zabrzmieć protekcjonalnie. Bez zgody zainteresowanych lepiej nie komentować publicznie ich życia uczuciowego ani nie przedstawiać zwykłej radości jako sensacji wynikającej z metryki.
Gdy starszy znajomy opowiedział o nowej miłości, kolega zażartował: „W starym piecu diabeł pali.”. Widząc jego zakłopotanie, wycofał docinek i po prostu życzył mu udanej, opartej na wzajemnym szacunku relacji.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
„Stary piec” jest metaforą człowieka, nie oceną sprawności rzeczywistego urządzenia. Ogień odnosi się przede wszystkim do temperamentu i namiętności, a nie do religijnego zagrożenia. Wiek sam nie określa cudzych uczuć, potrzeb ani prawa do bliskości.