Bartłomieja cały wrzesień naśladuje, i z nim jesień.
O przysłowiu
„Bartłomieja cały wrzesień naśladuje, i z nim jesień.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „kalendarzowe”. Powiązane obszary to „przysłowia wrzesieńowe”, „przysłowia o jesieni”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Wrzesień i jesień zostają przedstawione jako naśladowcy pogody związanej z Bartłomiejem. Personifikacja pozwala ująć sezonową zapowiedź w krótkim obrazie: późniejszy czas ma powtórzyć warunki wcześniejszego dnia. Formuła nie określa jednak, co ma być podobne — temperatura, opady czy ogólna aura. Nie podaje też podstaw do uznania takiego powtórzenia za stałą prawidłowość.
Kiedy używamy?
Można ją omawiać przy porównywaniu kalendarzowych przysłów, zwracając uwagę na sposób skracania złożonych obserwacji. W codziennej rozmowie bywa komentarzem do oczekiwań wobec jesieni. Nie powinna jednak rozstrzygać planów podróży, upraw ani przygotowania do chłodu na wiele tygodni naprzód.
Na rodzinnej wycieczce ktoś przypomniał: „Bartłomieja cały wrzesień naśladuje, i z nim jesień.” Zamiast od razu zapowiadać słoneczną jesień, uczestnicy zastanowili się, co dokładnie miałoby zostać „naśladowane”. Uznali, że krótki cytat nie określa ani liczby pogodnych dni, ani ilości deszczu, więc potraktowali go jako ciekawostkę.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Nie uzupełniamy tej nieprecyzyjności dowolnymi wartościami lub datami. Imię stanowi punkt odniesienia w kalendarzowym języku, a nie przyczynę zmian atmosferycznych. Podstawowy sens pozostaje zapowiedzią podobieństwa sezonów, której nie należy mylić ze sprawdzoną informacją o przyszłej pogodzie w konkretnym miejscu.