Deszcz św. Jana obiecuje mokre żniwa.
O przysłowiu
„Deszcz św. Jana obiecuje mokre żniwa.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „praca”, „religia i obyczaje”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Kalendarzowe zdanie zapowiada, że opad w dniu świętego Jana ma być sygnałem wilgotnej pogody również podczas żniw. Czasownik „obiecuje” personifikuje deszcz i nadaje jednemu zjawisku rolę zwiastuna całego okresu. Mokre żniwa mogą utrudniać zbiór, suszenie oraz przechowywanie plonów, więc formuła ma charakter ostrzegawczy. Nie jest jednak niezawodną prognozą. Układ pogody może się zmienić, a lokalne warunki bywają odmienne nawet na niewielkim obszarze. Powiedzenie warto traktować jako językową obserwację sezonu; decyzje gospodarcze i bezpieczeństwa powinny opierać się na aktualnych prognozach i stanie pola.
Kiedy używamy?
Formuła pasuje podczas czerwcowego deszczu, rozmowy o uprawach lub zajęć o przysłowiach kalendarzowych. W praktyce rolniczej może być komentarzem, lecz nie zastępuje pomiarów, ostrzeżeń i planowania zbioru.
W dzień Jana padało od rana i gospodarz przypomniał: „Deszcz św. Jana obiecuje mokre żniwa.” Sprawdził jednak prognozy sezonowe, przygotował wentylację magazynu i nie uznał rymu za pewnik.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Personifikacja deszczu jako składającego obietnicę łączy dwa odległe momenty sezonu. Brak pełnego rymu równoważy czytelny rytm oraz powtórzenie wilgotnego obrazu w rolniczym roku.