Gdy w św. Barbarę gęś po stawie chodzi, w Boże Narodzenie pływać po nim się godzi.
O przysłowiu
„Gdy w św. Barbarę gęś po stawie chodzi, w Boże Narodzenie pływać po nim się godzi.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „zwierzęta”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”, „droga i podróż”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Pogodowy rym mówi, że jeśli w dniu świętej Barbary staw jest zamarznięty na tyle, by gęś mogła po nim chodzić, podczas Bożego Narodzenia ma być odwilż i otwarta woda. Obraz opiera się na odwróceniu warunków między dwoma punktami grudniowego kalendarza. Nie daje pewnej prognozy, a zwrot „pływać się godzi” nie jest oceną bezpieczeństwa lodu. Tafla może być niebezpieczna niezależnie od przysłowia. Formuła łączy obserwację przyrody, religijne nazwy dni oraz łatwy do zapamiętania kontrast ruchu po lodzie i wodzie.
Kiedy używamy?
Zdanie pasuje do rozmowy o grudniowej pogodzie, świątecznym kalendarzu i zachowaniu ptaków. Można je omówić jako sezonową ciekawostkę. Nie wolno na jego podstawie wchodzić na lód ani planować aktywności wodnej; potrzebna jest aktualna ocena warunków i respektowanie ostrzeżeń.
Widząc gęsi na skutej tafli, dziadek zacytował: „Gdy w św. Barbarę gęś po stawie chodzi, w Boże Narodzenie pływać po nim się godzi.” Dzieci obserwowały ptaki z brzegu i nie traktowały rymu jako pozwolenia na wejście na lód.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Długi rym spina dwa święta i dwie przeciwne postacie stawu. Praktyczny komentarz powinien oddzielać symboliczną zapowiedź od zasad bezpieczeństwa nad wodą.