Jeśli na Agnieszkę pochmurno, to o len nie trudno; a jeśli jasno, to o len ciasno.
O przysłowiu
„Jeśli na Agnieszkę pochmurno, to o len nie trudno; a jeśli jasno, to o len ciasno.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „kalendarzowe”. Powiązane obszary to „praca”, „charakter człowieka”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie uzależnia urodzaj lnu od zachmurzenia w dniu Agnieszki. Pochmurna aura ma zapowiadać łatwy dostęp do dobrego plonu, a jasne niebo — niedobór. Dwa warunkowe człony tworzą pełną, rytmiczną prognozę z kontrastem „nie trudno” i „ciasno”. Taka obserwacja nie jest pewną podstawą oceny przyszłych zbiorów; na rośliny wpływają warunki całego sezonu, gleba i sposób uprawy. Fraza pokazuje natomiast, jak pojedynczy dzień staje się w języku znakiem rolniczych oczekiwań oraz niepewności.
Kiedy używamy?
Zdanie można przytoczyć przy pochmurnej pogodzie, omawianiu uprawy lnu albo rymowanych prognostyków. Nie powinno zastępować obserwacji pola i aktualnych danych. Imię „Agnieszka” oznacza tu dzień w kalendarzu, a nie ocenę konkretnej kobiety noszącej to imię.
Poranek był szary, więc rolniczka powtórzyła: „Jeśli na Agnieszkę pochmurno, to o len nie trudno; a jeśli jasno, to o len ciasno.” Potraktowała sentencję jako ciekawy komentarz i nadal planowała uprawę według warunków gleby.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Symetryczna budowa porządkuje dwa warianty pogody i plonu. Zbitka rymów pochmurno–trudno oraz jasno–ciasno sprawia, że obserwacja łatwo pozostaje w pamięci.