Jeżeli w dzień św. Jacka deszcz nie pada, będzie jesień sucha.
O przysłowiu
„Jeżeli w dzień św. Jacka deszcz nie pada, będzie jesień sucha.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „czas”, „religia i obyczaje”, „przysłowia o jesieni”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie wiąże brak deszczu w określonym dniu kalendarza z suchą jesienią. Jedna obserwacja ma zapowiadać warunki całej następnej pory roku, co odpowiada potrzebie prostego przewidywania pogody na podstawie łatwo uchwytnego znaku. Zdanie jest częścią języka sezonowego, nie niezawodnym modelem meteorologicznym. Suchy dzień nie przesądza o późniejszych opadach, a lokalne warunki mogą się znacząco różnić. Najciekawszy pozostaje sposób porządkowania czasu: imię świętego staje się punktem orientacyjnym dla prac, zbiorów i rozmów o przyrodzie. Odczytanie kulturowe nie wymaga religijnej deklaracji.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje przy bezdeszczowej pogodzie, rozmowie o ogrodzie albo omawianiu przysłów kalendarzowych. Można porównać jego zapowiedź z późniejszymi obserwacjami. Nie powinien zastępować prognoz, danych o suszy ani zaleceń dotyczących podlewania, upraw i bezpieczeństwa pożarowego.
Rankiem nie było ani jednej chmury, więc sąsiadka przypomniała: „Jeżeli w dzień św. Jacka deszcz nie pada, będzie jesień sucha.” Ogrodnicy potraktowali zdanie jako tradycyjną wskazówkę, a plan nawadniania oparli na pomiarach.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Warunkowa konstrukcja nadaje zdaniu pozór prostej reguły przyczynowej. Współczesny komentarz powinien wyraźnie oddzielać zapamiętywalną obserwację od pewnej prognozy.