Kiedy w św. Barbarę mróz, to szukaj chłopie dobry wóz.
O przysłowiu
„Kiedy w św. Barbarę mróz, to szukaj chłopie dobry wóz.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”, „kobiety i mężczyźni”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie wiąże mróz w dzień świętej Barbary z potrzebą przygotowania solidnego środka transportu na zimowe warunki. „Dobry wóz” oznacza sprzęt zdolny poradzić sobie z drogą, śniegiem i chłodem, a bezpośredni zwrot do gospodarza nadaje radzie praktyczny charakter. Można odczytać ją szerzej jako zachętę do przygotowania się, gdy pojawia się pierwszy wyraźny sygnał trudnego sezonu. Rym nie przewiduje jednak pewnie dalszej pogody. Współcześnie właściwe przygotowanie obejmuje sprawdzenie prognoz, stanu pojazdu, opon i wyposażenia. Religijne imię wyznacza punkt kalendarza, nie nakłada obowiązku wiary.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje przy pierwszym grudniowym mrozie albo rozmowie o zimowych przygotowaniach. Może przypominać o przeglądzie pojazdu. Nie należy na jego podstawie podejmować podróży mimo ostrzeżeń lub złych warunków.
Gdy rano szyby pokrył lód, sąsiad zacytował: „Kiedy w św. Barbarę mróz, to szukaj chłopie dobry wóz.” Zamiast ruszać od razu, sprawdził prognozę i przygotował samochód.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Rym „mróz–wóz” zamienia obserwację pogody w konkretną poradę gospodarczą. Najlepsze współczesne odczytanie zachowuje ideę przygotowania, aktualizując narzędzia, zasady bezpieczeństwa oraz rzeczywisty lokalny stan drogi.