Kiedy w św. Barbarę mróz, to szykuj chłopie dobry wóz.
O przysłowiu
„Kiedy w św. Barbarę mróz, to szykuj chłopie dobry wóz.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”, „kobiety i mężczyźni”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Rymowana wskazówka łączy mróz w dniu świętej Barbary z potrzebą przygotowania wozu, zapewne z myślą o późniejszej odwilży i drogach, na których sanie nie wystarczą. Jej praktyczny sens brzmi szerzej: obserwuj warunki i przygotuj właściwe narzędzie, zanim pogoda się zmieni. Adres „chłopie” osadza zdanie w gospodarskiej scenie, lecz współczesny odbiorca może odnieść zasadę do każdego planowania. Przysłowie nie jest pewną prognozą ani instrukcją techniczną. Stan pojazdu, bezpieczeństwo drogi i aktualne ostrzeżenia trzeba ocenić niezależnie od kalendarzowego rymu.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje podczas pierwszych grudniowych mrozów, przy przygotowaniu sprzętu na zmienną pogodę albo jako metafora planu zapasowego. Nie powinien zastępować przeglądu pojazdu czy prognozy. Można nim pogodnie przypomnieć, że dobre przygotowanie obejmuje więcej niż jeden scenariusz.
Gdy rano zamarzły kałuże, dziadek powiedział: „Kiedy w św. Barbarę mróz, to szykuj chłopie dobry wóz.” Rodzina sprawdziła auto, opony i komunikaty drogowe, nie polegając wyłącznie na rymie.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Rym „mróz–wóz” zmienia obserwację pogody w krótkie polecenie przygotowawcze. Najbardziej uniwersalny jest motyw narzędzia dobranego do zmiennych warunków.