Na św. Agnieszkę, wychodzi woda na ścieżkę.
O przysłowiu
„Na św. Agnieszkę, wychodzi woda na ścieżkę.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „pogoda”. Powiązane obszary to „kalendarzowe”, „religia i obyczaje”, „droga i podróż”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Rymowana obserwacja łączy dzień świętej Agnieszki z pojawieniem się wody na ścieżkach. Obraz sugeruje zimową odwilż: topniejący śnieg lub lód zmienia suchą drogę w mokre, trudniejsze przejście.
Data działa jako punkt tradycyjnego kalendarza, nie gwarancja konkretnego zjawiska. Warunki zależą od miejsca i aktualnej pogody. Przysłowie może przypomnieć o sezonowej zmianie, ale nie zastępuje prognozy ani oceny oblodzenia.
Kiedy używamy?
Zwrot można przywołać, gdy pod koniec stycznia pojawia się odwilż i kałuże. Przy planowaniu drogi warto niezależnie sprawdzić temperaturę, stan nawierzchni oraz ostrzeżenia dotyczące lodu i roztopów.
Widząc strużki spod topniejącego śniegu, babcia powiedziała: „Na św. Agnieszkę, wychodzi woda na ścieżkę.” Domownicy posypali jednak śliskie miejsce piaskiem.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Rym „Agnieszkę–ścieżkę” łączy imię kalendarzowe z codziennym krajobrazem. Zdanie ma walor obserwacyjny i pamięciowy, lecz jego czasowa precyzja pozostaje umowna. Pojawienie się wody może jednocześnie oznaczać śliski lód po nocnym spadku temperatury, dlatego pogodny znak odwilży wymaga uważnego spojrzenia na drogę. Lokalna obserwacja zawsze ma pierwszeństwo przed rymowanym terminem, zwłaszcza podczas wyjścia pieszo lub jazdy.