Na św. Annę mrowiska, szukaj w zimie ogniska.
O przysłowiu
„Na św. Annę mrowiska, szukaj w zimie ogniska.” to polskie przysłowie oznaczone w zbiorze jako historyczne. Jego główna kategoria tematyczna to „kalendarzowe”. Powiązane obszary to „religia i obyczaje”, „przysłowia o zima”.
Opracowanie redakcyjne
Znaczenie, kontekst i użycie
Co oznacza?
Przysłowie każe obserwować mrowiska w okolicy dnia świętej Anny i na tej podstawie spodziewać się zimna wymagającego ogniska. Zwięzły obraz łączy aktywność owadów z przygotowaniem do przyszłej zimy. Możliwe, że mówiący zwraca uwagę na wielkość lub widoczność kopców, lecz samo zdanie nie precyzuje kryterium. Dlatego nie stanowi użytecznej, pewnej prognozy meteorologicznej. Rym „mrowiska–ogniska” ma przede wszystkim siłę pamięciową. Współcześnie warto odczytać formułę jako zachętę do uważnego patrzenia na przyrodę i wcześniejszego przygotowania opału lub ogrzewania, przy zachowaniu aktualnych danych oraz zasad ochrony przeciwpożarowej.
Kiedy używamy?
Zwrot pasuje podczas letniej obserwacji mrówek albo rozmowy o przewidywaniu zimy. Można potraktować go jako punkt wyjścia do badań przyrodniczych. Nie należy na jego podstawie rozpalać ognia ani planować ogrzewania bez kontroli bezpieczeństwa.
Widząc duże kopce, dziadek powiedział: „Na św. Annę mrowiska, szukaj w zimie ogniska.” Wnuki zanotowały obserwację, a przygotowania domu oparły później na przeglądzie instalacji i prognozach.
Pochodzenie i historia
pochodzenie nieustalone.
Dokładny rym wiąże drobny letni znak z wyrazistym zimowym schronieniem. Niejasność pierwszej części zachęca do objaśnienia, co naprawdę obserwujemy, zamiast dopowiadać pewną regułę.