Przysłowia ze słowem „chłop”
Polskie przysłowia zawierające słowo „chłop”. Znaleziono 19 przysłów.
Przewodnik po haśle
Jak słowo „chłop” działa w przysłowiach?
W zebranych formułach „chłop” oznacza gospodarza, pracownika roli albo mężczyznę wpisanego w stereotypowy podział obowiązków. Takie obrazy warto czytać jako zapis tradycyjnego wartościowania, a nie jako wskazówkę dla współczesnych relacji. Nie każda wzmianka o chłopie dotyczy jednak tego samego doświadczenia lub oceny.
Stereotypowy podział obowiązków
Przysłowie przypisuje mężczyźnie pracę budowlaną, a kobiecie zajęcia kuchenne. Pokazuje sztywny model ról płciowych, który można omawiać historycznie i krytycznie, bez uznawania go za naturalną normę.
„Chłop do kielni, baba do patelni.”Pogoda i nadzieje gospodarza
Ostry lutowy wiatr staje się w formule sygnałem budzącym nadzieję na dobry sezon polowy. Jest to tradycyjna obserwacja kalendarzowa, nie współczesna prognoza ani pewna zależność pogodowa.
„Gdy wiatr w lutym ostro wieje, chłop ma w polu nadzieję.”Nierówność społeczna
Zestawienie śmiechu szlachcica z płaczem chłopa podkreśla różnicę pozycji i swobody okazywania emocji. Puenta może służyć rozmowie o tym, że hierarchia wpływa na to, komu wolno więcej.
„Łatwiej się szlachcicowi wyśmiać, jak chłopu wypłakać.”„Baba bez chłopa – jak chałupa bez płota.”
„Baba gruba – chłopa chluba.”
„Chłop do kielni, baba do patelni.”
„Chłop robotny i baba pyskata zawojują pół świata.”
„Gdy wiatr w lutym ostro wieje, chłop ma w polu nadzieję.”
„Pan Bóg stworzył byka – i byk był; a chłop wziął kozika, urżnął mu u dołu i stworzył wołu.”
„Choćby chłop o jednym oku – byle tego roku.”
„Na Agnieszkę mróz, składaj chłopie wóz.”
„Na Gromniczną mróz – ładuj chłopie wóz, na Gromniczną ciecze – to się zima wlecze.”
„Nie dasz chłopakom, to dasz robakom.”
„Nie wierz nigdy dziewucho, coć chłop szepce na ucho.”
„Nim się baba uszpili, chłop przejdzie pół mili.”
„Kiedy w św. Barbarę mróz, to chłopie sanie na górę włóż.”
„Kiedy w św. Barbarę mróz, to szukaj chłopie dobry wóz.”
„Kiedy w św. Barbarę mróz, to szykuj chłopie dobry wóz.”
„Św. Barbara chłopa utopi, albo umrozi.”
„Babie w kolana, chłopu w piersi, szlachcicowi w uszy, a Żydowi w pięty, nigdy nie bywa zimno.”
„Choć chłop jak żaba, lepszy niźli baba.”
„Łatwiej się szlachcicowi wyśmiać, jak chłopu wypłakać.”