Przysłowia ze słowem „cygan”
Polskie przysłowia zawierające słowo „cygan”. Znaleziono 2 przysłów.
Przewodnik po haśle
Jak słowo „cygan” działa w przysłowiach?
Dwie karty zawierają dziś krzywdzące określenie etniczne. W pierwszej służy ono obrazowi kozła ofiarnego ukaranego za cudzą winę, w drugiej buduje stereotyp przestępcy uciekającego na skradzionym koniu. Sensy trzeba wyjaśnić bez powtarzania uprzedzenia jako prawdy.
Kara spadająca na niewinnego
Zdanie o kowalu pokazuje niesprawiedliwe przeniesienie odpowiedzialności: zawiniła jedna osoba, ukarano inną. Słowo zajmuje pozycję przypadkowo wybranego i słabszego zastępcy. Współczesne użycie powinno koncentrować się na mechanizmie szukania kozła ofiarnego, nie na grupie etnicznej.
„Kowal zawinił, cygana powiesili.”Krzywdzący stereotyp uciekiniera
Druga karta opisuje bardzo szybką ucieczkę, wiążąc ją z domniemaną kradzieżą. Obraz opiera się na uprzedzeniu wobec Romów i nie może być traktowany jako opis rzeczywistych ludzi. Można go przytoczyć tylko z jasnym zaznaczeniem dyskryminującej konstrukcji.
„Ucieka, jak Cygan na kradzionym koniu.”Obie karty używają nazwy etnicznej jako krzywdzącego skrótu. W pierwszej niewłaściwa osoba ponosi karę za winę kowala; w drugiej uciekinier zostaje zestawiony z człowiekiem na kradzionym koniu. Istotne są więc odpowiednio niesprawiedliwe przerzucenie odpowiedzialności oraz gwałtowna ucieczka, a nie jakakolwiek cecha Romów. Zachowanie oryginalnego brzmienia wymaga równoczesnego zaznaczenia, że stereotyp nie stanowi opisu realnej społeczności.