Przysłowia ze słowem „dół”
Polskie przysłowia zawierające słowo „dół”. Znaleziono 2 przysłów.
Przewodnik po haśle
Jak słowo „dół” działa w przysłowiach?
Słowo „dół” pełni zupełnie odmienne funkcje. W groteskowej opowieści wskazuje dolną część ciała zwierzęcia, natomiast przy kole fortuny jest przeciwieństwem bycia „górą”. Dosłowna lokalizacja spotyka się więc z metaforą zmiennego powodzenia.
Dosłowny dół w komicznej scenie
Pierwszy cytat prowadzi od stworzenia byka do działania człowieka, który zmienia zwierzę za pomocą kozika. Zwrot „u dołu” lokalizuje czynność, a komizm wynika z równoległego użycia czasownika „stworzył”. Karta nie jest instrukcją postępowania ze zwierzętami ani twierdzeniem o religijnej przyczynie zabiegu.
„Pan Bóg stworzył byka – i byk był; a chłop wziął kozika, urżnął mu u dołu i stworzył wołu.”Od góry do dołu
Koło fortuny porządkuje kontrast między dzisiejszym powodzeniem a jutrzejszą niekorzystną pozycją. Dół jest tu elementem pary pojęciowej, nie fizycznym miejscem. Zdanie przypomina o możliwości zmiany okoliczności, ale jego rytm nie pozwala przewidzieć, kiedy ani komu taka zmiana się przydarzy.
„Fortuna toczy się kołem; kto dziś górą, jutro dołem.”Anatomiczny szczegół należy do groteskowej narracji, nie do instrukcji postępowania ze zwierzęciem. Bycie dołem oznacza zaś niekorzystną pozycję, która w rymie może się zmienić wraz z obrotem koła. Taka możliwość nie wyjaśnia mechanizmu losu i nie zapowiada konkretnego zdarzenia.