Przysłowia ze słowem „rok”
Polskie przysłowia zawierające słowo „rok”. Znaleziono 21 przysłów.
Przewodnik po haśle
Jak słowo „rok” działa w przysłowiach?
W przysłowiach rok jest zarówno miarą czasu, jak i zamkniętym cyklem, po którym można ocenić pogodę, plony albo skutki wcześniejszych decyzji. Słowo porządkuje doświadczenie: łączy obserwację natury z przekonaniem, że pewne zdarzenia wracają i przynoszą rozliczenie.
Pogoda i przyszłe plony
Najliczniejsza grupa traktuje rok jako sezon gospodarski, którego wynik można przewidywać z pogody w konkretnych miesiącach. Takie formuły zapamiętywały zależność między rytmem przyrody a pracą na roli.
Nowy Rok pogodny – zbiór będzie dogodny.Czas przynosi rozliczenie
Rok bywa też odcinkiem wystarczająco długim, by zysk jednej chwili zamienił się w późniejszą stratę. Przysłowie ostrzega przed ocenianiem decyzji wyłącznie po natychmiastowym rezultacie.
Co jeden rok płaci, to drugi rok traci.Początek nowego cyklu
Nowy Rok wyznacza moment przejścia i pierwszą zauważalną zmianę w przyrodzie. Nawet niewielkie wydłużenie dnia staje się znakiem, że cykl zaczyna biec w inną stronę.
Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok.Rok jako dawna miara porządku
WSJP PAN odnotowuje słowo od XIV wieku i rozdziela jego znaczenia: rok kalendarzowy, okres 365 dni oraz jednostkę organizującą naukę. W przysłowiach dominuje pierwsze i drugie ujęcie, bo pozwala łączyć powtarzalny kalendarz z obserwacją skutków rozciągniętych w czasie i ludzkim życiu.
„Chcesz być bogatym, bądź siedem lat świnią.”
„Gdy w styczniu pszczoła z ula wylatuje, rzadko dobry rok zwiastuje.”
„W lutym gdy zagrzmi od wschodniego boku, burze i wiatry walne są w tym roku.”
„Maj z grzmotami – rok dobry przed nami.”
„Każda broń palna raz do roku strzela sama.”
„Kiedy styczeń najmroźniejszy, wtedy roczek najpłodniejszy.”
„Choćby chłop o jednym oku – byle tego roku.”
„Co jeden rok płaci, to drugi rok traci.”
„Co rok – prorok.”
„Czekaj tatka latka, a kobyłę wilcy zjedzą.”
„Gdy w adwencie szadź na drzewach się pokazuje, to rok urodzajny nam zwiastuje.”
„Gdy kwiecień chmurny, a maj z wiatrami – dobry rok przed nami.”
„Na Nowy Rok pogoda – będzie w polu uroda, na Nowy Rok pluta – będzie w polu pokuta.”
„Na Nowy Rok przybywa dnia na barani skok.”
„Nie pożyczywszy – na tydzień gniewu, pożyczywszy – na cały rok.”
„Nowy Rok pogodny – zbiór będzie dogodny.”
„Styczeń pogodny wróży rok płodny.”
„Suchy marzec, mokry kwiecień i maj chłodny – wróżą rok niegłodny.”
„W czerwcu się okaże, co nam rok da w darze.”
„Gdy w adwencie szadź na drzewie się pokazuje, to rok urodzajny nam zwiastuje.”
„Kto ziemię w adwenta pruje, ta mu trzy lata choruje.”