Przysłowia ze słowem „złamać”

Polskie przysłowia zawierające słowo „złamać”. Znaleziono 2 przysłów.

Przewodnik po haśle

Jak słowo „złamać” działa w przysłowiach?

Skacząca kózka łamie nogę w obu wariantach tej przestrogi. Zmienia się tryb zdania i pisownia łączna, lecz czasownik, przyczyna oraz skutek pozostają identyczne.

Uraz jako następstwo ryzykownego zachowania

Złamanie nogi jest dosłownym skutkiem w zwierzęcym obrazie i metaforą przewidywalnej szkody po lekkomyślności. Puenta przypomina o związku decyzji z konsekwencją. Nie oznacza, że każdy wypadek jest winą osoby poszkodowanej.

„Gdyby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała.”

„Gdyby” i „żeby” wprowadzają ten sam nierealny warunek, a rozdzielna lub łączna pisownia „toby/to by” nie zmienia następstwa. Kózka skacze, po czym łamie nogę; brak skakania ma zapobiec urazowi. Oba warianty łączą ryzykowne zachowanie z konsekwencją, wykorzystując identyczne zwierzę i część ciała. Puenta ostrzega przed przewidywalnym skutkiem, lecz nie daje podstaw do obwiniania osób za każdy wypadek. Warunek ma formę refleksji po zdarzeniu i łatwo prowadzi do uproszczenia, że poszkodowany sam odpowiada za uraz. Związek działania ze skutkiem dotyczy tej opowieści; nie oznacza, że każdy wypadek wynika z lekkomyślności poszkodowanego. Kózka jest figurą lekkomyślnego ruchu w tej jednej opowieści.